NUỐI TIẾC CUNG ĐIỆU CỦA KINH VỰC SÂU

18-11-2023 872 lượt xem

Về mặt cung điệu, trong số các kinh xưa, đọc theo giọng Bắc, chúng tôi thích nhất Kinh Cầu Chịu Nạn và Kinh Vực Sâu. Người xưa đã khéo dịch bản văn để khi đọc lên thì lời kinh được chuyển tải bằng giai điệu thống thiết.

May be an image of text that says 'Kinh vực sâu Cung điệu bản kinh gốc: Lạy Chúa con, con hoặc: ở dưới vực sâu kêu lên Chúa con Lạy Chúa con, con dưới vực sâu kêu lên Chúa con Cung điệu kinh sau khi được sửa văn bản: + Lạy Chúa, con ở dưới vực sâu kêu lên Chúa.'Mấy năm qua, Kinh Vực Sâu được chỉnh sửa, và bản chỉnh sửa này được đọc ở nhiều nơi.

May be an image of text

Ngược dòng thời gian, thoạt tiên bản Kinh Vực Sâu, được dịch từ Thánh vịnh 130, mở đầu bằng “Lạy Chúa tôi”, trong đó có từ “của” được hiểu ngầm (“lạy Chúa [của] tôi”). Phải ghi nhận rằng chữ “tôi” đã được cố ý thêm vào bản dịch để tạo nhạc tính, chứ chữ này không có trong bản kinh bằng tiếng La-tinh; thậm chí bản in của Sách lễ Hiện tại (1962) còn thêm nhiều hơn nữa, thành “Tôi lạy Chúa tôi”:

https://thanhlemisa.wordpress.com/2015/11/04/913/

Bên trong Kinh Vực Sâu, các từ “Chúa” đều được dịch là “Chúa tôi”, cũng để tạo nhạc điệu cho dễ đọc và dễ nhớ.

Sau Công đồng Vatican II, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã quan tâm đến việc sửa kinh cho hợp thời. Một trong số những thay đổi là dùng chữ “con” thay cho chữ “tôi” để xưng hô với Chúa. Vì thế, trong rất nhiều kinh, “lạy Chúa tôi” được sửa thành “lạy Chúa con”, và “Chúa tôi” được sửa thành “Chúa con”.

Sau mấy mươi năm, nay lại nảy sinh vấn đề mới, đó là có nỗi lo lắng rằng rất có thể các tín hữu khi đọc “lạy Chúa con” sẽ hiểu lầm “Chúa con” là “Chúa Con”, tức Chúa Ngôi Hai, thay vì phải hiểu đúng là “Chúa của con”, tức Thiên Chúa. Vì thế, nơi này nơi khác đã sửa đổi kinh. Và cách sửa đổi đơn giản nhất đã được chọn, đó là cắt gọn “lạy Chúa con” thành “lạy Chúa”, và “Chúa con” thành “Chúa”.

Xét riêng về mặt âm nhạc, phải nhìn nhận rằng cách sửa này chỉ làm thay đổi chút ít cung điệu của các kinh đọc mà thôi. Ví dụ, Kinh Tin chỉ có một chỗ sửa: “Lạy Chúa [con], con tin thật có một Đức Chúa Trời, là Đấng thưởng phạt vô cùng. Con lại tin thật Đức Chúa Trời có Ba Ngôi…”

Nhưng với Kinh Vực Sâu thì khác. Nhạc điệu cổ truyền vừa sầu bi vừa trầm bổng rất quý giá của kinh này bị tổn hại nặng nề khi chúng ta đổi “Chúa con” thành “Chúa” ở mười chỗ trong kinh. Nói cụ thể hơn, “lạy Chúa con” được luyến láy uyển chuyển bằng 3 hoặc 4 nốt nhạc, nhưng “lạy Chúa” chỉ được diễn bằng 2 nốt nhạc và không còn chút luyến láy nào; “Chúa con” gồm 3 nốt nhạc, nhưng “Chúa” chỉ có 1 nốt nhạc.

Kính mời bạn đọc xem ảnh bản kinh xưa, bản ký âm kinh quen đọc mấy mươi năm qua và nghe lại cung điệu của bản kinh gốc này ở tập tin audio.

https://drive.google.com/.../1aKBNPJYZw5BRzu3eaHM.../view...

Kinh Vực Sâu đã thấm sâu vào tâm hồn các tín hữu của nhiều thế hệ và nói lên công lao nắn nót của tiền nhân để lời kinh có được nhạc điệu nhờ sự phối hợp khéo léo các dấu giọng. Cắt bỏ chữ trong bản kinh mà không xét đến cung điệu mang nhạc tính của kinh thì e rằng ít nhiều đã làm tổn thương di sản tinh thần quý giá này.

Nếu như còn chưa muộn, mong sao chúng ta tìm được những cách khác để sửa Kinh Vực Sâu sao cho vừa thích hợp với ngôn ngữ thời nay vừa bảo tồn được nhạc tính mà cha ông chúng ta đã dày công trau chuốt cho từng bản kinh xưa. Có lẽ có thể bảo tồn nguyên vẹn nhạc điệu của kinh bằng cách chỉnh sửa lời kinh cho hợp với nhạc điệu ấy, tương tự việc Hội đồng Giám mục Việt Nam đã chỉnh sửa những lời ca không còn hợp thời cho nhiều bài thánh ca xưa và in trong Tuyển tập Thánh ca Việt Nam quyển 1 xuất bản năm 2010, trong đó các giai điệu, tức phần nhạc, được giữ nguyên, chỉ phần lời ca được chỉnh sửa mà thôi.

Đi tìm xuất xứ bản Kinh Vực Sâu có chỉnh sửa, chúng tôi chỉ gặp được bài viết của nữ tu Maria Thérèse Minh Thùy có dẫn bản kinh này để chú giải, nhưng không có chú thích gì thêm. Ngoài ra, nữ tu tác giả còn dẫn một bàn chỉnh sửa khác nữa về từ ngữ trong Kinh Vực Sâu, với chú thích “viết lại bản kinh theo văn phong mới”.

Sinh thời, cố linh mục Giuse Nguyễn Hữu Triết, nguyên Trưởng Ban Mục vụ Văn hóa Tổng Giáo phận Sài Gòn, có bàn về việc sửa kinh. Trong một bài viết, sau khi nhắc thoáng qua về bản Kinh Vực Sâu theo văn phong mới, cha Giuse góp ý rằng “chuyện sửa kinh là vấn đề cực kỳ lớn lao và phức tạp, phải là chủ trương của Hội đồng Giám mục, dĩ nhiên phải có ban bệ, chuyên viên trong cả nước. Kinh nào Hội đồng Giám mục đã chấp thuận, các nơi đồng loạt thi hành. Nếu là một giáo phận nào đó sửa thì cũng chỉ là chuyện ‘manh mún’, không mang tính cách tổng thể, đồng tâm nhất trí trong toàn Giáo hội Việt Nam”.

http://www.cgvdt.vn/xa-hoi/quanh-chuyen-sua-kinh_a8282

Để tỏ lòng yêu mến và nuối tiếc nhạc điệu của Kinh Vực Sâu, chúng tôi cố gắng dựa vào cung đọc cũ cùng bản văn gốc của kinh này và Kinh Ăn Năn Tội mà viết ra một bài hát không phân nhịp (xin kính mời nghe thử ở video) và mong có thể dùng được làm bài ca cầu hồn và thống hối.

Tháng cầu nguyện cho các linh hồn_2023

Phêrô Nguyễn Đình Diễn (Ns. Phanxicô)

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.