Nguyễn Tiến Cảnh

Trước khi bước vào Mùa Vọng, Giáo Hội muốn chúng ta làm những gì? Giáo Hội trao cho chúng ta những bài hát, những dấu hiệu và những biểu tượng để giúp chúng ta đi vào Mùa Vọng một cách sốt sắng và có hiệu quả.

Đừng ngỡ ngàng khi bước chân vào thánh đường khi Mùa Vọng bắt đầu. Giáo Hội đã gợi ý những gì cho chúng ta về Mùa Vọng?

Chúa Nhật đầu tiên của mùa Vọng, ngày 30-11-2025, và đến lễ Giáng Sinh 25/12. Giáo Hội ban cho chúng ta trong thời gian này như một “liều thuốc” để cố gắng suy niệm về một Thiên Chúa hóa thân làm người mà chúng ta có thể dễ dàng nhận ra trong Mùa Giáng Sinh này. Đừng ngỡ ngàng! Chúng ta có những bài ca tiếng hát, những dấu chỉ và những biểu tượng dẫn đưa chúng ta vào Mùa Vọng một cách hiệu quả.

Dưới đây là ba phương cách Giáo Hội dạy chúng ta:

1. Thánh Ca Mùa Vọng

Rất nhiều bài thánh ca danh tiếng dành cho Mùa Vọng đã làm nổi bật phong trào thúc đẩy lòng người hướng về những điều mà Đức Phanxicô đã gọi trong một bài giảng là “Chân trời của Hy vọng – Horizon of Hope.”

Không một thánh ca nào tuyệt mỹ bằng bài “O Come, O Come, Emmanuel”, với ý nghĩa lời ca tuyệt vời: than khóc vì tội lỗi loài người và tiếng hát não nuột hối hận vì đã phạm lỗi lầm. Vun trồng hy vọng và chờ mong cũng được thể hiện trong những thánh ca Mùa Vọng như “O Come Divine Messiah” và “People Look East.”

Thánh ca tiếng Việt của chúng ta cũng không thiếu những bài tuyệt vời vượt thời gian như “Đêm Đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời”, nghe mà nao lòng:
Một Thiên Chúa – Đấng Tạo Dựng vũ trụ và muôn loài – đã tự mình giáng trần trong máng cỏ lừa ngoài đồng, vào đêm đông lạnh lẽo, vì tội lỗi loài người… Và còn biết bao bài hát ca tụng, tôn vinh Chúa Giêsu Hài Đồng giáng trần, giúp tâm hồn chúng ta chuẩn bị trong Mùa Vọng này để đón nhận lễ Giáng Sinh với ý nghĩa thánh thiêng và ơn cứu chuộc trọn vẹn của nó.

2. Trang Hoàng của Giáo Hội

Mùa Vọng là mùa sám hối và chuộc tội; được đánh dấu bởi niềm vui mừng nhưng cũng – theo nhiều cách – phảng phất chút nét của Mùa Chay. Vì thế, màu phụng vụ là đỏ tía (purple) và hồng (pink): màu của thống hối và khổ nạn, cũng như niềm vui mừng của Chúa Nhật Laetare khi Mùa Chay gần kết thúc – và cũng là những màu sắc của Mùa Vọng.

Nhưng quý vị có biết rằng màu đỏ tía đậm (deep purple) của Mùa Vọng còn phảng phất một sắc xanh lơ, nói cho tín hữu về biểu tượng trái tim của Đức Maria trong mùa này?

Việc hạn chế trang trí trong nhà thờ không phải ngẫu nhiên, nhưng là một khoảng lặng có mục đích: mời gọi cộng đoàn bước vào tâm tình chờ đợi và sám hối.

Trong những tuần lễ trước Giáng Sinh, việc không có hoa trên bàn thánh, việc sử dụng nhạc cụ tiết chế, và không hát kinh Gloria tạo nên một sự trống vắng có chủ ý. Chính trong sự thiếu vắng ánh sáng và âm thanh rực rỡ ấy, tâm hồn được khơi dậy để khao khát Ánh Sáng thật sẽ đến trong đêm Giáng Sinh: Ánh sáng của Đấng Cứu Thế.

Sự trống vắng ấy sẽ được lấp đầy vào lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, và sau đó, hoa sẽ được phép trang trí vào Chúa Nhật Gaudete, như dấu hiệu đầu tiên của niềm vui Giáng Sinh đang đến gần.

Chính ngày lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm là ánh sáng đầu tiên của niềm hy vọng được thắp lên, như lời hứa về sự tinh tuyền và khởi đầu. Và rồi, vào Chúa Nhật Gaudete – Chúa Nhật của niềm vui – những đóa hoa đầu tiên được phép nở rộ, như tiếng cười đầu tiên của mùa Giáng Sinh vang trong tâm hồn tín hữu.

Đêm Thiên Chúa giáng trần cứu chuộc nhân loại đang đến gần!

3. Các Thánh và các ngày Lễ trọng

Theo sau lễ Chúa Kitô Vua là Mùa Vọng với âm vang quyền năng của Đức Kitô đến trong vinh quang, rồi dẫn đưa chúng ta đến khởi đầu đơn sơ khiêm hạ của mầu nhiệm Con Thiên Chúa nhập thể.

Điều này có nghĩa là Giáo Hội hướng dẫn tín hữu tập trung vào một chiều kích thiêng liêng nhất định qua cả lịch phụng vụ. Trong suốt bốn tuần, chỉ có năm lễ kính các Thánh, và hầu hết các vị đều gắn bó mật thiết với việc chuẩn bị cho lễ Giáng Sinh, chứ không bị phân tán bởi nhiều lễ kính khác. Những vị Thánh như:

• Thánh Gioan Tẩy Giả

• Đức Mẹ Guadalupe

• Thánh Lucia

… được chọn vì liên hệ trực tiếp với biến cố Nhập Thể, giúp làm nổi bật chiều kích chuẩn bị tâm hồn, chờ đợi và hy vọng.

Thánh Nicholas là vị nổi tiếng nhất trong số đó: một Giám mục hào hiệp, người đã truyền cảm hứng muôn thế hệ về lòng quảng đại.

Thánh Lucia, với ngọn nến trên đầu để đôi tay được tự do đem quà cho các tù nhân dưới hầm mộ, là một biểu tượng tuyệt đẹp của ánh sáng trong bóng tối.

Cả hai vị đều nhắc chúng ta: Mùa Vọng không chỉ là chờ đợi, nhưng là thời điểm thực hành lòng quảng đại và ánh sáng giữa bóng tối.

Những tấm gương ấy soi sáng hành trình của chúng ta, nhắc rằng ánh sáng của lòng nhân ái có thể xuyên qua những nơi tối tăm nhất.

Đức Maria trong Mùa Vọng

Giáo Hội biểu lộ tầm quan trọng của Đức Maria khi đặt lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (8/12) – một đại lễ và lễ buộc – ngay đầu năm phụng vụ.

Khi kết hợp với lễ Đức Mẹ Guadalupe (12/12), Giáo Hội cho thấy điều Thiên Chúa đã thực hiện nơi một linh hồn đầy ân sủng – như hình bóng tiên báo toàn bộ mầu nhiệm cứu độ được thể hiện nơi một con người.

Mùa Vọng: học cách chờ đợi với hy vọng

Mùa Vọng – vì vậy – là thời gian để chúng ta học cách chờ đợi, không phải trong sự thụ động, nhưng trong chờ đợi tích cực, đầy hy vọng. Giáo Hội mời gọi chúng ta bước vào hành trình nội tâm, nơi ánh sáng dần thắng vượt bóng tối, nơi niềm hy vọng được nuôi dưỡng qua:

• lời cầu nguyện,

• việc sám hối,

• lòng quảng đại.

Trong bầu khí ấy, mỗi ngọn nến trên vòng hoa Mùa Vọng không chỉ là biểu tượng của thời gian trôi qua, mà còn là dấu chỉ của ánh sáng đang đến gần — ánh sáng của Đấng Cứu Thế.

Mỗi tuần, ánh sáng ấy rực rỡ hơn, như lòng chúng ta được chuẩn bị để đón Hài Nhi Giêsu với trọn niềm tin yêu.

Mùa Vọng nhắc rằng Thiên Chúa không đến trong huy hoàng, nhưng trong khiêm hạ và thinh lặng. Ngài đến trong máng cỏ nghèo hèn, nơi không ai ngờ tới.

Vì thế, chúng ta được mời gọi dọn dẹp tâm hồn, không bằng sự ồn ào, nhưng bằng lắng nghe và mở lòng.

Và như Đức Maria – người phụ nữ của đức tin và sự vâng phục – chúng ta được mời gọi thưa: “Xin Vâng” với kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa, để Ngài có thể sinh ra trong lòng chúng ta, trong gia đình và cộng đoàn chúng ta.

GIỮA BÓNG TỐI, HÃY TỈNH THỨC

Lm. JB. Nguyễn Minh Hùng

Mùa Vọng trở lại như một tiếng chuông, nhằm nhắc nhở, làm cho thấm và thúc giục biến đổi. Đó là tiếng gọi của Tình Yêu, mời ta mở mắt nhìn rõ hơn những chuyển mình của thế giới, những rạn vỡ trong đời sống nhân loại, và cả những vùng tối âm thầm đang lan vào tâm hồn ta mà có khi ta không hay biết.

Những vùng tối có khi rất dày. Nó dày đến mức, lắm lúc khiến người ta không còn phân biệt được đâu là đường, đâu là vực. 

Nhưng cũng chính trong bóng tối, chỉ cần một ánh lửa le lói thôi cũng đủ để giữ một con người không tuyệt vọng. Nội dung của mùa Vọng chính là ánh lửa ấy, nhắc nhở chúng ta: Bóng tối chưa bao giờ là tất cả. 

Bóng tối có thể bao trùm, có thể làm ta sợ hãi, có thể khiến nhiều tâm hồn như hụt hơi trước những biến động bất ngờ…, nhưng chỉ cần giữ lấy một chút tỉnh thức, một chút bền lòng, một chút cảnh giác thiêng liêng, người Kitô hữu sẽ không bị cuốn vào dòng xoáy của bóng tối.

Chúa Giêsu nói: "Anh em hãy tỉnh thức, vì anh em không biết ngày nào Chúa của anh em đến" (Mt 24, 42). Mùa Vọng là mùa của chờ đợi, nhưng không phải chờ đợi trong mụ mị; là mùa của hy vọng, nhưng không phải hy vọng thụ động. Giữa những biến động của thời đại, chiến tranh lan rộng, thiên tai cực đoan, dịch bệnh dồn dập, sự hỗn loạn các giá trị đạo đức, lời mời gọi "tỉnh thức" của Chúa trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Bóng tối vẫn có. Nó vẫn có thể đe dọa đời sống thiêng liêng của từng người. Nhưng nếu biết tỉnh thức, ta sẽ không bao giờ để bóng tối trở thành bóng tối trong chính mình.

Khởi đi từ những phạm trù: bóng tối - mùa Vọng - tỉnh thức, bài suy niệm này được hình thành như một hành trình nhỏ: Qua những thực tại đầy biến động của thời đại, đến lời mời gọi tỉnh thức của Tin Mừng, rồi dẫn ta trở lại chính đời mình để củng cố ngọn đèn của lòng ta trước khi Con Chúa đến.

1. SỐNG LÀ CHỜ ĐỢI VÀ CHỜ ĐỢI LUÔN CẦN TỈNH THỨC.

Sống là một hành trình của những chờ đợi. Từ những điều rất nhỏ: một buổi hẹn, một tin nhắn, một món hàng, đến những điều hệ trọng: tương lai con cái, sự bình yên của gia đình, sự trưởng thành thiêng liêng, và sau hết là cuộc gặp gỡ vĩnh cửu với Thiên Chúa.

Chờ đợi có khi mệt mỏi, có khi háo hức, nhưng luôn ẩn chứa hy vọng. Không ai chờ đợi điều mình tuyệt vọng; người ta chỉ chờ khi người ta tin. Và Kitô hữu là những người sống nhờ niềm tin ấy: Tin rằng Chúa đồng hành, tin rằng ơn Chúa nâng đỡ, tin rằng ngày gặp lại Chúa sẽ là ngày viên mãn.

Nhưng để hy vọng không bị đánh cắp, để chờ đợi không trở nên vô nghĩa, Chúa Giêsu dạy ta một điều duy nhất nhưng quyết định: "Hãy tỉnh thức".

Tỉnh thức là thái độ khôn ngoan của người đang chờ điều quan trọng nhất đời mình. Tỉnh thức không phải là giật mình hay căng thẳng, mà là giữ cho tâm hồn trong sáng, cho lương tri không ngủ mê, cho đức tin không bị bóng tối nuốt dần từng chút một.

Mùa Vọng không chỉ nhắc ta rằng Chúa đã đến, nhưng còn nhắc Chúa sẽ đến. Để không bị bất ngờ, Kitô hữu phải tỉnh thức giữa những nguy hiểm đang dày đặc trong thời đại hôm nay.

2. NHỮNG BÓNG TỐI CỦA THỜI ĐẠI VÀ TIẾNG CẢNH BÁO CỦA MÙA VỌNG.

Nhìn vào thế giới hôm nay, không khó để nhận ra những nguy cơ ngày càng lớn, ngày càng tinh vi, ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống thiêng liêng:

• Những bóng tối của thiên tai và biến đổi khí hậu.

Các cơn bão cực đoan, hạn hán, lở đất, lũ quét, cháy rừng… diễn ra dồn dập hơn bao giờ hết. Hàng ngàn người mất nhà cửa, mất người thân chỉ sau một đêm. Đức Thánh Cha Phanxicô trong Laudato Si’ cảnh báo rằng trái đất đang "kêu khóc", và sự thờ ơ của con người đang góp phần làm bóng tối dày hơn.

• Những bóng tối của bệnh tật và sự mong manh của phận người.

Đại dịch Covid-19 đã qua nhưng dư âm của nó còn đó: sự bấp bênh, sự sợ hãi, sự mất mát, nhất là sự nhận ra con người thật mong manh. Dịch bệnh mới tiếp tục xuất hiện, nhiều loại ung thư tăng nhanh, đột quỵ xuất hiện ngày càng nhiều và càng lúc càng có xu hướng trẻ hóa, sức khỏe tinh thần suy sụp... Mỗi cơn bệnh nhắc ta: không ai biết được "giờ nào" của mình.

• Những bóng tối của xã hội và luân lý.

Tham nhũng, bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em, trụy lạc, nghiện ngập, cờ bạc, lừa đảo công nghệ cao… lan rộng đến mức nhiều điều sai trái trở thành "bình thường mới".

Nhiều gia đình rạn nứt. Nhiều người trẻ mất phương hướng. Nhiều người lớn "đánh rơi" lương tâm mà không hay biết.

• Những bóng tối tinh vi của chủ nghĩa cá nhân.

Đức Phanxicô gọi đây là "căn bệnh của thời đại": Chỉ sống cho mình; không còn quan tâm đến người khác; coi thường sự thật; biện minh cái sai bằng sự tự do lệch lạc...

Khi lương tâm bị bào mòn dần, người ta không còn thấy tội là tội.

• Những bóng tối của chiến tranh và hận thù.

Từ Trung Đông đến Ukraina, từ châu Phi đến biển Đông, từ bán đảo Triều Tiên đến Caribe…, chiến tranh, đổ máu, thù hận tiếp tục lan rộng. Người vô tội vẫn chết. Người nghèo vẫn khổ. Cả thế giới như sống trong một đêm dài bất an.

3. MÙA VỌNG: LỜI MỜI GỌI TỈNH THỨC ĐỂ KHÔNG TRỞ THÀNH "NGƯỜI CỦA BÓNG TỐI".

Giữa những bóng tối ấy, Chúa không bảo ta sợ hãi. Chúa chỉ nói: "Anh em hãy coi chừng, hãy tỉnh thức và cầu nguyện" (Mc 13,33).

Tỉnh thức là giữ cho ngọn đèn lòng luôn sáng dầu. Tỉnh thức là nhìn rõ những nguy cơ đang lặng lẽ gặm mòn linh hồn. Tỉnh thức là không để sự tối tăm của thời đại dần dần len vào mình. Tỉnh thức là nhìn thẳng vào đời mình, để chỉnh đốn mình, và để Chúa có chỗ mà đến.

Trong tinh thần ấy, ta có thể sống Mùa Vọng bằng những việc rất đơn sơ:

• Nhìn nhận sự mong manh của đời mình.

Con người chỉ là bụi đất. Nhận ra điều ấy giúp ta khiêm tốn hơn, hiền hòa hơn, và bớt xét đoán hơn.

• Để Chúa làm mới trái tim mình qua bí tích Hòa Giải.

Không có gì tỉnh thức bằng biết trở về với Chúa. Một lần xưng tội chân thành có thể thay đổi cả một Mùa Vọng.

• Giữ lương tâm nhạy bén.

Đừng để mình quen dần với điều xấu, dù nhỏ đến đâu. Sự chai lì luôn bắt đầu bằng những nhượng bộ rất nhỏ.

• Dành thời gian cầu nguyện và đọc Lời Chúa mỗi ngày.

"Lời Chúa là ngọn đèn soi cho con bước" (Tv 119,105). Không có Lời Chúa, tâm hồn sẽ dễ chìm vào bóng tối mà không hay.

• Sống bác ái cách cụ thể.

Mùa Vọng là mùa của sự chia sẻ. Người nghèo đang ở ngay bên ta: góa phụ neo đơn, đứa trẻ nhà lá, gia đình gặp tai nạn… Hãy làm một điều gì đó, dù rất nhỏ. Chính những việc ấy giữ ta ở lại trong ánh sáng.

• Nuôi dưỡng hy vọng.

Thế giới có thể tối, nhưng ta không để bóng tối thắng mình. Hy vọng là một nhân đức. Giữ hy vọng là giữ lấy ánh sáng của Chúa.

4. ĐỪNG ĐỂ BÓNG TỐI LẺN VÀO MÌNH.

Mùa Vọng không chỉ mời ta nhìn về máng cỏ, nhưng còn mời ta chân thành nhìn sâu, nhìn trực diện vào chính đời sống mình.

Bóng tối của thời đại có thể lớn, nhưng bóng tối nguy hiểm nhất lại là thứ âm thầm nhiễm vào lòng ta từng ngày: thói quen bỏ lễ, lạnh nhạt với cầu nguyện, bất cần, ích kỷ, vô cảm, dửng dưng với tội lỗi, quen với gian dối, chọn điều dễ thay vì điều đúng…

Tỉnh thức không chỉ là chờ Chúa đến, mà còn là không để bóng tối "ăn" vào linh hồn mình.

Khi thế giới càng nhiều nhiễu động, người Kitô hữu càng cần vững vàng. Khi thời đại càng nhiều tiếng ồn, ta càng cần giữ sự thinh lặng bên Chúa. Khi bóng tối càng lan đi, ta càng cần trở thành ngọn đèn để chiếu sáng xung quanh.

Xin Chúa cho ta biết chờ Chúa bằng tâm hồn tỉnh thức, biết sống Mùa Vọng bằng ánh sáng của đức tin, và biết gìn giữ trái tim mình khỏi mọi thứ bóng tối đang lặng lẽ bao phủ đời sống hôm nay.

Đó chính là điều mà thánh Phaolô căn dặn: "Anh em là con của ánh sáng… vậy anh em đừng ngủ mê như những kẻ khác, nhưng hãy tỉnh thức và sống tiết độ" (1 Tx 5, 5-6).

Vì thế, mùa Vọng là lúc mỗi người âm thầm xem lại:

- Tôi đang nuôi dưỡng ánh sáng nào trong đời mình?

- Và đang để cho những mảng tối nào chiếm lấy con tim?

- Tôi đang tỉnh thức hay đang lơ là?

- Tôi đang sống trong hy vọng hay để tuyệt vọng len vào từng góc nhỏ của tâm hồn?

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.