SUY NIỆM CHÚA NHẬT XIII TN_C

28-06-2019 61 lượt xem

Nguồn ảnh: https://wol.jw.org/nso/wol/d/r165/lp-se/1102014668

(1 V 19,16b.19-21; Gl 4,31b--5,1.13-18; Lc 9,51-62)

Mục Lục

SỐNG ĐƠN GIẢN Lm. Giuse Nguyễn Hữu An

CHÚA LÀ GIA NGHIỆPJM Lam Thy ĐVD

MUỐN THEO CHÚA, CẦN CÓ ĐIỀU KIỆN GÌ?Ts. Jos. Vinct. Ngọc Biển, S.S.P.

SỰ THẬT MẤT LÒNGTrầm Thiên Thu

XIN THEO CHÚA (Thế Kiên Dominic) 

SỐNG ĐƠN GIẢN

Lm. Giuse Nguyễn Hữu An

Người ta đã đúc kết ra một nguyên lý rất giá trị thế này: "những người thành công có biệt tài là biến những điều phức tạp trở lên đơn giản". Lý do rất dễ hiểu là làm cái gì cũng cần có sự ủng hộ và tham gia của rất nhiều người, muốn họ ủng hộ, muốn họ tham gia thì trước tiên họ phải hiểu. Muốn họ hiểu thì phải thật đơn giản. Steve Jobs có biệt tài là biến chiếc iPhone, iPad là những sản phẩm công nghệ cao cấp thành những thiết bị dễ sử dụng đến nỗi trẻ em 2 tuổi, ông bà già 80 tuổi sử dụng dễ dàng mà không cần học. Nguyên lý của Steve Jobs và Apple rất đơn giản: muốn xem cái gì thì chọc ngón tay vào đó, muốn quay trở lại thì bấm vào mũi tên quay ngược, muốn to lên thì năm ngón tay xoè ra, muốn thu nhỏ thì năm ngón tay chụm vào; thao tác tự nhiên đúng như suy nghĩ của con người.

Cuộc sống thật đơn giản vì nó vốn rất đơn giản. Khi còn nhỏ thì đơn giản, lớn lên trở nên phức tạp. Khi nghèo khó thì đơn giản, lúc giàu có trở nên phức tạp.Khi thất thế thì đơn giản, lúc có địa vị thì trở nên phức tạp.Tự nhận bản thân đơn giản, đánh giá người khác phức tạp.Thật ra, thế giới này rất đơn giản chỉ có lòng người là phức tạp. Mà suy cho cùng thì lòng người cũng đơn giản, chỉ vì có lợi ích chi phối nên con người mới trở nên phức tạp. Đời người, đơn giản thì vui vẻ. Nhưng người vui vẻ được mấy người.Đời người, phức tạp thì phiền não. Nhưng người phiền não thì quá nhiều.Trong cuộc đời mỗi người đều không thể tránh khỏi những lúc buồn phiền, lo lắng thậm chí là đau khổ.Người vui vẻ không phải là người không có buồn phiền, mà là người không để cho những nỗi buồn và niềm đau ấy khống chế. (St).

Trong kho tàng văn chương tu đức Ấn Giáo có chuyện kể như sau:

Ở một làng nọ, có vị đạo sĩ, Sadhu, tu thân lâu ngày, gần đạt đến bậc thánh nhân. Dân chúng ngưỡng mộ, quý mến nhà đạo sĩ, đến thỉnh ý, tầm thầy học đạo.

Một ngày kia, thấy vị đạo sĩ rách rưới, kẻ qua đường biếu nhà đạo sĩ manh vải che mình. Những lúc Sadhu ngồi thiền niệm, bầy chuột tưởng tượng gỗ, rúc vào tấm vải gặm nhấm. Tội nghiệp, có kẻ qua đường thấy thế, biếu Sadhu con mèo bắt chuột. Dân trong làng thương tình, thay nhau đem sữa nuôi con mèo. Rồi ngày nọ, có kẻ hành hương từ phương xa, nghe tiếng thơm nhân đức, đến viếng nhà đạo sĩ. Người đàn bà giàu có ấy tặng đạo sĩ Sadhu con bò để lấy sữa nuôi con mèo. Để nuôi con bò, người ta làm cho nó cái chuồng. Từ dạo đó, con bò có chuồng, vị đạo sĩ không có nhà. Thấy thế không ổn, dân trong làng làm cho nhà đạo sĩ chiếc chòi lá.

Từ ngày ấy, nhà đạo sĩ không còn nhiều thời giờ tu niệm như xưa, bận rộn nuôi con bò để lấy sữa nuôi con mèo. Nuôi con mèo để đuổi lũ chuột. Phải lo sửa sang căn nhà. Dân trong làng không muốn nhà đạo sĩ mất thời giờ săn sóc con bò, họ gởi một người đàn bà đến cắt cỏ nuôi con bò, săn sóc con mèo thay cho nhà đạo sĩ có giờ thiền tu.

Nhà đạo sĩ đã có tấm vải che thân, có con mèo đuổi chuột, có con bò cho sữa, có căn nhà để ở, có người đàn bà săn sóc cuộc đời mình. Chẳng bao lâu, nhà đạo sĩ không còn thời gian tĩnh mịch nữa, ông đầy đủ hết rồi.

Đâu là con đường tu đạo? Ông lấy người đàn bà làm vợ, thế là chấm dứt cuộc đời hạnh tu…

Sống đơn giản đưa Shadu vào đời sống tu hạnh. Mất đơn giản, ông mất lý tưởng. Trong Giáo Hội, tất cả các đại thánh đều có đời sống đơn giản. Không phải trong Giáo Hội Công Giáo mà thôi, tất cả thánh nhân trong tôn giáo khác cũng vậy. (x.Những trang nhật ký của một linh mục, Nguyễn Tầm Thường, SJ).

Bài đọc 1 hôm nay kể chuyện Êlisa quyết tâm theo Êlia để làm Ngôn sứ. Êlisa là nông dân, đang cày ruộng với 12 cặp bò. Nghe Thầy Êlia kêu gọi, Êlisa đã chẻ cày làm củi, giết bò làm lễ vật, thiêu đốt tất cả để dâng tiến Chúa, rồi lên đường theo Thầy. Ruộng đất, trâu bò, cày cuốc là tài sản của nông dân. Đốt cày cuốc, làm thịt trâu bò, có nghĩa là từ bỏ tài sản, là đoạn tuyệt với nghề nghiệp cũ. Đó là một lựa chọn dứt khoát. Ra đi không vướng bận, không luyến tiếc những gì đã có. Đó là thái độ dứt khoát và phó thác, vâng phục hoàn toàn.

Khác với thái độ của Êlisa, Tin Mừng hôm nay thuật chuyện ba người muốn theo Chúa Giêsu, xin được làm môn đệ. Chúa đòi hỏi họ phải dứt khoát trong chọn lựa.

- Người thứ nhất hăng hái xin theo Chúa đi bất cứ nơi đâu. Chúa Giêsu không giấu anh hoàn cảnh bấp bênh của mình. Ngài sống cuộc đời phiêu bạt, không mái nhà để trú, lúc nào cũng ở trong tư thế lên đường. Chấp nhận theo Ngài là chịu bỏ mọi an toàn, không ổn định, là sống thân phận lữ khách trên mặt đất (x.1Pr 2,11). Theo Ngài là theo Đấng có chỗ tựa đầu. Chỗ tựa đầu tiên là máng cỏ. Chỗ tựa đầu cuối là thập giá.

- Người thứ hai chấp nhận theo Chúa với điều kiện cho anh về chôn cất người cha mới qua đời trước đã. Anh muốn chu toàn bổn phận thiêng liêng của người con. Chúa Giêsu coi trọng việc hiếu kính mẹ cha (x.Mt 15,3-9), nhưng Ngài đòi anh dành ưu tiên cho việc loan báo Tin Mừng.

- Người thứ ba xin về từ giã gia đình trước đã.Chúa Giêsu đòi anh ta dứt khoát thẳng tiến như người cầm cày, không quay lại với những kỷ niệm quá khứ, không bị cản trở bởi những ràng buộc gia đình, để tận tâm tận lực lo cho Nước Thiên Chúa.

Ba người muốn xin đi theo để làm môn đệ của Chúa Giêsu. Thế nhưng, họ không dứt khoát chọn lựa như Êlisa, họ vẫn còn đắn đo kỹ lưỡng, chần chừ vì những lý do xác thịt và bịn rịn gia đình. Chúa Giêsu trả lời cho cả ba trường hợp là "hãy theo Ta" và đặt giá trị thiêng liêng lên trên mọi của cải vật chất. Theo Chúa lên Giêrusalem là đánh đổi cuộc đời quá khứ để lấy một tương lai mới, tuy vô định, đầy gian nan, bất trắc nhưng tươi sáng và chân thật hơn. Ba trường hợp khác nhau, nhưng đều chung một lời mời gọi từ Chúa Giêsu. Ba lời đối thoại trên cũng là ba đòi hỏi hướng đến điều răn thứ nhất: "Phải yêu mến Chúa là Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn" (Mt 22, 37).

Theo Chúa phải can đảm, phải chọn lựa và ưu tiên tìm kiếm và loan báo về Nước Thiên Chúa trước, còn mọi chuyện khác, Chúa sẽ lo cho sau. Con đường đi tìm Chúa là con đường con đường của từ bỏ… Tuy nhiên, muốn đạt được hạnh phúc thật thì phải lựa chọn trong tinh thần dứt khoát.

Nếu cuộc đời con người là một chuỗi những chọn lựa, thì chính những chọn lựa ấy sẽ dệt nên cuộc đời riêng của mỗi người.

Nếu cuộc đời người Kitô hữu là một chọn lựa dứt khoát cho việc tìm kiếm Nước Thiên Chúa, thì đó chính là một chuỗi những lời đáp trả tiếng Chúa vang lên từng phút giây trong cuộc sống.

Nhìn lại những chọn lựa hằng ngày, chúng ta chợt giật mình, vì thấy chúng ta thường hay chọn mình: sở thích của mình, tự do của mình, hạnh phúc của mình, gia đình của mình… Chúng ta chọn tất cả những gì ít nhiều dính dáng đến bản thân. Nhưng Đức Giêsu lại dạy: “Hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa trước đã, còn mọi sự khác, Người sẽ thêm cho” (Mt 6,33).

Ơn gọi của Êlisa đến trong lúc ông đang cày ruộng, đang làm những công việc hàng ngày. Ơn gọi của Phêrô xảy đến khi ông đang thả lưới, của Môsê khi ông đang chăn chiên, của Mathêu khi ông đang ngồi bàn thu thuế… Ơn gọi tiêu biểu của mỗi cá nhân là ở trong bổn phận hàng ngày. Sống ơn gọi của mình là biết chọn lựa và ưu tiên. Đó cũng là lời mời gọi, hãy đơn giản hoá cuộc sống.

Để sống bình an vui vẻ hạnh phúc, chúng ta chỉ cần sống đơn giản. Chúa Giêsu là người thích sống đơn giản và bình thường. Suốt ba năm rao giảng, Ngài mặc những chiếc áo, mang những đôi dép giản dị. Ngài không nghĩ mình là Thiên Chúa, nhưng đã hạ mình trở nên như tôi tớ rửa chân cho các môn đệ, để đến với người nghèo, bệnh nhân và tội nhân. Chúa Giêsu thích sự đơn sơ và bé nhỏ giữa đời thường. Bởi vậy, Ngài mới nhắn nhủ các môn đệ: “Thầy bảo thật anh em: nếu anh em không trở lại mà nên như trẻ nhỏ, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời” (Mt 18,4). Chúa Giêsu đã gieo vào lòng thế giới giá trị của yêu thương và phục vụ trong đơn giản âm thầm.

Đơn sơ là một đức tính quý báu trong linh đạo “thơ ấu thiêng liêng” của thánh Têrêxa Hài Đồng. Sống đơn sơ và giản dị. Đối với những tâm hồn đơn sơ, không cần có những phương thế phức tạp.Nếp sống của Têrêxa luôn trong sáng, thành thực và tự nhiên. Con đường thơ ấu thiêng liêng là sống cuộc sống đơn sơ, yêu mến Chúa, hướng tới trọn lành. Sống đơn giản mới có được tinh thần thanh thoát và nhẹ nhàng, chúng ta mới nhạy bén để sống theo hướng dẫn của Thần Khí chứ không theo xác thịt, vì “anh em được gọi để hưởng tự do”.

CHÚA LÀ GIA NGHIỆP

JM Lam Thy ĐVD

Bài hát “Chúa là Gia Nghiệp” (tác giả: Mi Trầm) mở đầu bằng Điệp khúc: “Chúa là gia nghiệp đời con. Xin Ngài bảo toàn thân con, vì ngoài Chúa ra con tìm đâu thấy hạnh phúc, và chỉ nơi Chúa con tìm thấy được nguồn vui. Chúa là gia nghiệp đời con.” Bài hát gợi lại tâm tình xác tín rằng: chỉ có Chúa là chỗ nương thân, chỉ có Chúa là nguồn hạnh phúc, chỉ có Chúa là Đấng cứu độ; tắt một lời: chỉ có Chúa là gia nghiệp đời con. Và vì thế, người tín hữu mong sao cho được thuộc về Chúa và được Người đưa đến bến bờ hạnh phúc. Ao ước được đi theo Chúa cũng có nhiều cung cách. Bài Tin Mừng hôm nay (CN XIII/TN-C – Lc 9,51-62) trình thuật câu chuyện 3 người muốn đi theo Đức Giê-su. Ở mỗi trường hợp, Đức Ki-tô trả lời một khác.

Người thứ nhất xin đi theo thì Người trả lời: "Con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có chỗ tựa đầu." (Lc 9,58). Trả lời như vậy, Đức Giê-su muốn nói rằng Người nghèo lắm, nghèo đến độ không có một miếng đất thật nhỏ để tựa đầu (giống như Việt Nam hay nói nghèo đến độ “không có cả miếng đất cắm dùi”). Đúng là Con Người vâng lệnh Chúa Cha, xuống thế mặc lấy thân khó hèn, gánh lấy bệnh tật và tội lỗi của loài người, thì rất nghèo. Vậy ai muốn đi theo Người cũng phải chấp nhận cuộc sống khó nghèo (một trong 3 lời khuyên của Phúc Âm). Tuy nhiên, vì đoạn Thánh Kinh này tiếp liền đoạn mô tả “Một làng miền Sa-ma-ri không đón tiếp Đức Giê-su” (Lc 9,51-56), nên kẻ viết bài này nghĩ rằng câu trả lời của Đức Ki-tô còn hàm chứa một nghĩa bóng: Đó là Con Người đem tình yêu, tình thương đến cứu độ loài người, nhưng không được đón tiếp, không được chấp nhận, không có nơi trú ngụ (trong lòng người thế), đến độ còn thua cả con chồn có hang, con chim có tổ. Như vậy là Người muốn hỏi ngược lại kẻ muốn đi theo Người: “Tôi là như vậy đó, liệu anh có thể theo được không?”

Trường hợp thứ hai, chính Đức Ki-tô lên tiếng kêu gọi một người đi theo, thì người ấy lại nói: "Thưa Thầy, xin cho phép tôi về chôn cất cha tôi trước đã." Đức Giê-su bảo: "Cứ để kẻ chết chôn kẻ chết của họ. Còn anh, anh hãy đi loan báo Triều Đại Thiên Chúa." Lời dạy này mới thoạt nghe thì có vẻ tréo cẳng ngỗng ("Cứ để kẻ chết chôn kẻ chết" – người chết lại có thể chôn người chết được ư?), nhưng nếu để ý đến câu tiếp theo  ("Còn anh, anh hãy đi loan báo Triều Đại Thiên Chúa") thì sẽ hiểu ra ngay. Lời Thiên Chúa là Lời Hằng Sống, Triều Đại Thiên Chúa là Triều Đại Trường Sinh bất tử. Vậy thì, hãy cứ để “kẻ chết” (những người đang sống trong cõi chết trần thế) chôn “kẻ chết” của họ. Nói cách khác “anh muốn đi theo tôi thì hãy từ bỏ tất cả, từ bỏ cả chính bản thân anh (từ bỏ chính mình), rồi còn phải vác thập giá của mình (những hy sinh, cực nhọc, vất vả, kể cả cái chết) mà theo tôi”. Có như vậy mới xứng đáng lo việc Cõi Sống (loan báo Triều Đại Thiên Chúa). 

Đến trường hợp thứ ba, thì người xin theo lại "Thưa Thầy, tôi xin theo Thầy, nhưng xin cho phép tôi từ biệt gia đình trước đã" (Lc 9,61). Và Đức Ki-tô cũng trả lời khác hơn 2 lần trước: "Ai đã tra tay cầm cày mà còn ngoái lại đàng sau, thì không thích hợp với Nước Thiên Chúa." Trở lại thời Cựu Ước (bài đọc 1 – 1 V 19,16b.19-21) thì thấy: “Ông Ê-li-sa muốn theo ngôn sứ Ê-li-a, xin phép về từ biệt gia đình thì được chấp thuận và ông Ê-li-sa đã về giết một cặp bò làm lễ tế và tiệc từ biệt gia đình” rồi mau mắn “đi theo ông Ê-li-a và phục vụ ông” (1 V 19,19-21). Ngôn sứ Ê-li-a thì chấp thuận cho Ê-li-sa về làm tiệc từ giã gia đình, còn Đức Giê-su thì không đồng ý. Như vậy thì chẳng lẽ sang đến thời Tân Ước mà còn khó hơn cả Cựu Ước hay sao? Chuyện cũng đơn giản, vì sang đến thời đại Tân Ước, con người văn minh hơn, tiến bộ hơn, và cũng “kém tin” hơn, kém thực thà hơn, thậm chí còn ranh ma xảo quyệt hơn; nên cũng còn “tiếc của trời mà ngoái lại đàng sau” nhiều hơn. Biết đâu khi được cho về nhà từ giã gia đình thì lại muốn ở lại luôn, chẳng muốn rời xa cái tổ ấm đầy quyến rũ ấy; để rồi cứ phải “bước đi một bước lại dừng” (“Chinh phụ ngâm” – Nguyễn Gia Thiều) mà “ngoái lại đàng sau”. Cầm cày mà cứ ngoái cổ lại đàng sau thì làm sao mà cày ruộng?

Không lâu sau 3 trường hợp vừa nêu, thì lại có câu chuyện anh chàng phú hộ (người thanh niên có nhiều của cải) đến xin đi theo Đức Ki-tô. Anh ta đã là người giàu có, giờ đây nếu được theo chân Đức Giê-su Thiên Chúa thì hãnh diện biết chừng nào. Giàu sang + danh vọng là mãnh lực quyến rũ con người muôn đời muôn thủa. Và cũng vì thế, nên khi nghe Đức Ki-tô bảo “anh hãy đi bán tài sản của anh và đem cho người nghèo, anh sẽ được một kho tàng trên trời. Rồi hãy đến theo tôi.” (Mt 19,21), anh ta bị… cụt hứng! Ôi chao! Làm sao mà bán hết của cải đi được! Buồn lắm! Buồn đến đứt ruột! Thôi thì đành bái bai (bye bye) cái viễn tượng “cuộc sống đời đời” chẳng biết có thực hay không, để trở về với cái hiện thực đầy hấp dẫn: “của cải đầy nhà, thóc lúa đầy bồ…” còn sướng hơn! Và chàng phú hộ nhà ta… tiu nghỉu như mèo bị cắt tai, buồn rầu bỏ đi một nước (Mt 19,16-21). Thêm một lần minh hoạ một cách sống động cho cái kiểu “bước đi một bước lại dừng” để rồi cứ “ngoái lại đàng sau” mà tiếc rẻ. Vậy đó!

Xét theo tâm lý chung của loài người thì 4 trường hợp nêu trên chỉ là “chuyện thường ngày ở huyện”. Con người là thế, chỉ muốn những điều có lợi cho bản thân (ích kỷ) theo nhãn quan thiển cận của mình, thậm chí có khi vì lợi ích bản thân mà hại đến người khác (ích kỷ hại nhân). Đến ngay như các môn đệ thân tín của Đức Ki-tô cũng không ngoại lệ: Trường hợp hai môn đệ Gia-cô-bê và Gio-an xin được ngồi bên tả bên hữu Chúa khi Người được vinh quang (Mc 10,35-47) là một ví dụ điển hình, cũng chính hai ông đã có lúc muốn thị uy bằng cách xin Đức Giê-su cho phép các ngài “khiến lửa từ trời xuống thiêu huỷ” làng Sa-ma-ri vì không đón tiếp Thầy của minh! (Lc 9, 54). Cứ tưởng theo Chúa thì sẽ được ăn trên ngồi trốc, quyền lực thượng đẳng, chớ không ai nghĩ rằng muốn theo Chúa thì phải vác thập giá mình mà theo. 

Cả 4 trường hợp theo Chúa như nêu trên đã chứng minh con người là chủ thể xuất phát  điểm của đức tin và đức ái, nhưng khi con người chưa hết lòng Tin Yêu thì tất nhiên sẽ xảy ra cảnh muốn theo Chúa nhưng vẫn tiếc của trời “ngoái lại đàng sau” không muốn “từ bỏ chính mình, vác thập giá mình mà theo”. Đối với con người trần tục thì vấn đề theo Chúa Ki-tô quả thực là thiên nan vạn nan, khó lòng mà thực hiện cho được. Khó, nhưng không phải là không làm được, nếu người Ki-tô hữu biết sống đúng, sống đủ, sống trọn 3 nhân đức TIN + CẬY + MẾN. Tiên vàn thì cần phải “yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn” đã. Muốn yêu Chúa như vậy thì phải dốc một lòng tin tưởng Người thực sự là cứu cánh duy nhất cho cuộc đời mình. Đức tin là gốc nhưng đức tin chỉ trưởng thành nhờ đức ái. Ấy cũng bời vì “chỉ có đức tin hành động qua đức ái” (Gl 5,6).

Người Ki-tô hữu đừng bao giờ quên “Vì tính xác thịt thì ước muốn những điều trái ngược với Thần Khí, còn Thần Khí lại ước muốn những điều trái ngược với tính xác thịt, đôi bên kình địch nhau, khiến anh em không làm được điều anh em muốn.” (Gl 5,17), nên phải dốc một lòng Cậy trông Đấng đã hứa: “Anh em sẽ nhận được sức mạnh của Thánh Thần khi Người ngự xuống trên anh em” (Cv 1,8), đó chính là “Đấng Bảo Trợ là Thánh Thần Chúa Cha sẽ sai đến nhân danh Thầy, Đấng đó sẽ dạy anh em mọi điều và sẽ làm cho anh  em nhớ lại mọi điều Thầy đã nói với anh em.” (Ga 14,16). Và chỉ có như thế mới khiến con người mỏng giòn yếu đuối của mình khi được Chúa mời gọi cộng tác với Người, sẽ không còn cảnh “bước đi một bước lại dừng” để “ngoái lại đàng sau” mà lưu luyến cái cõi trần đầy nhơ uế tội lỗi, nhưng lại rất nhiều hấp lực lôi cuốn con người. Ước được như vậy. Amen. 

MUỐN THEO CHÚA, CẦN CÓ ĐIỀU KIỆN GÌ?

Tu sĩ: Giuse – Vinh Sơn Ngọc Biển, S.S.P.

Một bài hát ta thường hát hoặc đã nhiều lần nghe, đó là bài: “Chúa là Gia Nghiệp” của nhạc sư Mi Trầm, trong đó có đoạn viết: “Chúa là gia nghiệp đời con. Xin Ngài bảo toàn thân con, vì ngoài Chúa ra con tìm đâu thấy hạnh phúc, và chỉ nơi Chúa con tìm thấy được nguồn vui”. Qua bài hát này, gợi lại cho chúng ta tâm tình xác tín rằng: chỉ có Chúa là chỗ nương thân, chỉ có Chúa là nguồn hạnh phúc, chỉ có Chúa là Đấng cứu độ. Và, ta mong sao cho được thuộc về Chúa và được Ngài đưa ta đến bến bờ hạnh phúc.

Hôm nay thánh Luca kể lại ba mẩu đối thoại giữa Đức Giêsu và những người muốn theo Ngài cũng như những người Ngài muốn gọi họ. Tâm tư của Đức Giêsu cho những người muốn theo và được gọi này là đạt được hạnh phúc đích thực. 

Tuy nhiên, muốn có được điều đó, hẳn phải đi trên chính con đường mà Đức Giêsu đã đi. Con đường đó là con đường từ bỏ, phó thác, dứt khoát, hy sinh và đôi khi phải chấp nhận lội ngược dòng với đầy tình tiết phưu lưu. 

1. Đi theo Chúa là phải sống tinh thần phó thác tuyệt đối

Câu chuyện Tin Mừng được khởi đi từ một sự kiện: khi Đức Giêsu cùng với các môn đệ đang trên đường lên Giêrusalem, bất chợt có một chàng thanh niên tình nguyện đến xin đi theo Ngài, vì thế, anh ta đã thốt lên những lời rất tâm huyết: “Thưa Thầy, Thầy đi đâu, tôi cũng xin đi theo" (Lc 9, 57). Đứng trước lời đề nghị được đi theo mình, Đức Giêsu đã không nói là thâu nhận hay không, mà chỉ thấy Ngài nói: “Con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có chỗ tựa đầu” (Lc 9,58).

Khi nói như thế, Đức Giêsu muốn đưa anh vào một lộ trình của niền tin và phó thác hoàn toàn cho sự an bài của Thiên Chúa; mặt khác, Ngài cũng muốn tiên báo cho anh về sự thiếu thốn, bấp bênh trên hành trình sứ vụ. Sự phưu lưu này không có nghĩa là làm cho anh hoang mang về con người và sứ vụ cứu độ của Ngài, mà là giúp cho anh nhận định thật rõ, để anh thấy trước được những khó khăn của sứ vụ. Khi nói cho chàng thanh niên này như vậy, Đức Giêsu muốn báo cho anh ta biết sứ vụ và cuộc sống của Ngài không giống như những vị lãnh đạo khác, mà là một Đấng Mêsia khiêm tốn, từ bỏ sang giàu, quyền lực. Sống nghèo khó và vâng lời Thiên Chúa Cha cách tuyệt đối.

Vì vậy, nếu anh thanh niên này muốn theo, thì cũng phải đón nhận cuộc sống như Ngài đã sống. Một cuộc sống mà theo lối nói của Việt Nam thì: “Tối đâu là nhà, ngã đâu là giường”.

2. Theo Chúa là lo tìm Nước Thiên Chúa trước hết

Khác với trường hợp thứ nhất, lần này Đức Giêsu chủ động lên tiếng gọi một người thanh niên: "Anh hãy theo tôi!" (Lc 9, 59). Ngài muốn anh ta lên đường với Ngài để loan truyền Nước Thiên Chúa, để cùng Ngài sống chứng tá cho Nước Trời. Đứng trước lời mời gọi này, chàng thanh niên đã đặt ra cho Đức Giêsu một điều kiện, đó là: "Thưa Thầy, xin cho phép tôi về chôn cất cha tôi trước đã" (Lc 9,59), rồi đi theo Ngài sau. Nhưng Đức Giêsu đã không chấp nhận, Ngài đã phủ nhận thái độ đó và coi là không xứng hợp với tinh thần tông đồ, nên Ngài đã nói: "Cứ để kẻ chết chôn kẻ chết của họ. Còn anh, anh hãy đi loan báo Triều Đại Thiên Chúa" (Lc 9,60).

Qua câu trả lời của Đức Giêsu, Ngài cho anh ta thấy rằng: thời điểm này và ngay tức khắc, anh hãy theo tôi để loan báo Triều Đại Thiên Chúa cho những người chưa biết, vì đây là sứ mạng quan trọng nhất, cấp bách, vượt lên trên mọi tình cảm tự nhiên của con người. Ngài không chấp nhận sự lần lữa và kèo nèo của một người môn đệ. Sứ mạng loan báo Tin Mừng là gian nan khốn khổ, đòi buộc phải hy sinh, phải từ bỏ, phải mau mắn… Vì thế, không thể chấp nhận một con người có thái độ trì hoãn. 

3. Muốn theo Chúa: phải có thái độ dứt khoát

Đi xa thêm một chút nữa, Đức Giêsu lại cất tiếng gọi một người khác đi theo Ngài. Khi được gọi, người thanh niên này thưa: "Thưa Thầy, tôi xin theo Thầy, nhưng xin cho phép tôi từ biệt gia đình trước đã" (Lc 9, 61). Người thanh niên này quả thực cũng muốn theo Chúa, nhưng anh ta muốn xin Đức Giêsu cho lui lại ít thời gian nữa, để anh ta lo giàn xếp chuyện gia đình… Vẫn một điều kiện tiên quyết mang tính quyết định, nên Đức Giêsu bảo: "Ai đã tra tay cầm cày mà còn ngoái lại đàng sau, thì không thích hợp với Nước Thiên Chúa" (Lc 9,62). Qua câu nói này, Đức Giêsu nói cho người xin theo Ngài biết rằng: thái độ dứt khoát là yếu tố căn bản để trở nên môn đệ của Ngài. Theo Chúa là cần phải bỏ mọi sự, không lưỡng lự, không thể tiến thoái lưỡng nan, không chấp nhận nhập nhằng với những ràng buộc tình cảm. Muốn là người thợ cày tốt thì người cầm cày phải nhìn thẳng về phía trước để đi, nếu không thì đường cày sẽ cong queo, không thẳng hàng được. Cũng vậy, theo Chúa, phải để lại mọi sự, kể cả những gì là thân thuộc, gắn liền với cuộc sống, ngay cả những quyến luyến tình cảm của gia đình…

Để đạt được Nước Trời, người môn đệ phải ưu tiên số một cho những đòi hỏi của Nước ấy.  Phải từ bỏ tất cả quá khứ, quên đi dĩ vãng (x. 1 Pr 5,8-9), và nhắm thẳng vào tương lai để ta tiến bước. Điều này quan trọng hơn cả cha mẹ, anh chị em, vợ con và ngay cả mạng sống của mình nữa.

4. Còn chúng ta thì sao?

Khi đọc bài Tin Mừng này, hẳn mỗi người chúng ta đều đặt ra cho mình một câu hỏi: chúng ta có được Thầy Giêsu gọi không? Điều kiện của Ngài đặt ra cho chúng ta thời nay là gì?

Trước tiên, ngày chúng ta lãnh nhận Bí tích Rửa Tội, chúng ta được mời gọi trở nên đồng hình đồng dạng với Đức Giêsu, được tháp nhập vào dân của Chúa, được trở nên nghĩa tử của Thiên Chúa Cha. Vì thế, chúng ta được mời gọi từ bỏ ý riêng, chết đi cho con người cũ với những tham sân si, và mặc lấy con người mới để chiếu tỏa ánh sáng Tin Mừng như ngọn nến cháy sáng. Đây là ơn gọi căn bản của mỗi chúng ta.

Thứ đến, vào một thời điểm nhất định, mỗi người đều có một lựa chọn cho bậc sống của mình. Người thì xây dựng gia đình; người thì đi tu. Hai con đường. Hai ơn gọi. Nhưng đều chung một sứ vụ là loan báo Tin Mừng và đi tìm hạnh phúc đích thực. 

Thật vậy, nếu là một người chồng mẫu mực; một người vợ thủy chung; một người con hiếu thảo; một đời tu trung thành, thánh thiện... Thì đây, chính là đời môn đệ tuyệt hảo khi chúng ta thuộc về Đức Giêsu và đáp lại lời mời gọi của Ngài để loan báo Tin Mừng bằng chính đời sống gương mẫu của mình. Khi sống và lựa chọn như thế, ta mới xác định căn tính và mục đích của chúng ta, và Chúa mới là gia nghiệp của ta thực sự.

Lạy Chúa Giêsu, xin cho chúng con biết sẵn sàng đáp lại lời mời gọi của Chúa. Biết từ bỏ ý riêng để thánh ý Chúa được thể hiện nơi chúng con. Xin cho chúng con biết nghĩ đến người khác vì phần rỗi của họ như Chúa khi xưa. Amen.

SỰ THẬT MẤT LÒNG

Trầm Thiên Thu

Sự thật luôn cần thiết nhưng đôi khi lại khiến người ta mất lòng vì sự thật quá rõ ràng, nhất là khi sự thật đó “phơi bày” sự xấu xa nào đó... Vì thế, đôi khi người ta có sự mặc cả với nhau. Mặc cả có thể là tốt, cũng có thể là xấu. Có lúc nên mặc cả, nhưng có lúc không nên mặc cả.

Động thái mặc cả là trả giá hoặc ngã giá, một dạng thỏa thuận với nhau và có điều kiện. Dạng đó cũng có thể là dạng so đo hoặc kỳ kèo, suy hơn tính thiệt. Người ta có thể mặc cả với nhau trong mọi lĩnh vực, không chỉ trong lĩnh vực “mua bán” mà ngay cả trong các lĩnh vực khác, thậm chí là trong vấn đề tâm linh, đôi khi người ta cũng vẫn mặc cả với Chúa trong khi cầu nguyện. Mặc cả như vậy là ra điều kiện với Chúa, nhưng mặc cả như ông Ápraham muốn cứu dân thành Xô-đôm thì lại là điều tốt (x. St 18:20-32).

Theo Chúa không đơn giản, vì người ta phải từ bỏ nhiều thứ mình yêu thích. Điều gì càng yêu thích thì càng khó từ bỏ – nói chung là ý riêng, là “cái tôi” phức tạp của mình. Ngoài ra, ai theo Chúa thì người ta không ưa, bị ghen ghét. Ngày xưa, khi ngôn sứ Êlia phải trốn chui trốn nhủi trong một cái hang vì bị người ta tìm giết, Đức Chúa hiện ra nói với ông: “Ngươi hãy đi con đường ngươi đã đi trước qua sa mạc cho tới Đa-mát mà về” (1 V 19:15). Và Đức Chúa căn dặn:“Còn Giêhu, con của Nimsi, ngươi sẽ xức dầu tấn phong nó làm vua Ítraen. Êlisa con Saphát, người Avên Mơkhôla, ngươi sẽ xức dầu tấn phong nó làm ngôn sứ thay cho ngươi” (1 V 19:16).

Ngay sau đó, ông Êlia ra đi và gặp ông Êlisa, con ông Saphát, đang cày ruộng; trước mặt ông Êlisa có mười hai cặp bò; chính ông đang đi theo cặp thứ mười hai. Ông Êlia đi ngang qua, ném tấm áo choàng của mình lên người ông Êlisa. Ông này liền để bò lại, chạy theo ông Êlia nhưng xin về hôn cha mẹ để từ giã rồi sẽ đi theo. Ông Êlia cho phép ông Êlisa về làm điều cần thiết (1 V 19:20). Được gọi và sẵn sàng đi theo, nhưng ông Êlisa vẫn “mặc cả” một chút thôi, đó là về từ giã cha mẹ. Sống coi trọng chữ hiếu như vậy là tốt, chẳng có gì ngăn trở.

Giống như Thánh Vịnh gia, các tín nhân cũng vẫn thường thân thưa với Chúa: “Lạy Chúa Trời, xin giữ gìn con, vì bên Ngài, con đang ẩn náu. Ngài là Chúa con thờ, ngoài Chúa ra, đâu là hạnh phúc?” (Tv 16:1-2). Cách nói phủ định như vậy là dạng xác định mạnh mẽ hơn. Thế nhưng đôi khi chỉ hứng chí mà nói theo cảm tính, chứ thực ra thì có thể lại… “gãi đầu” và muốn năn nỉ ỉ ôi điều gì đó. Con người là vậy, còn “tính đời” lắm, không dễ gì lột bỏ ngay được. Chính hai con ông Dêbêđê cũng đã mặc cả cho được ngồi hai bên Thầy Giêsu (x. Mt 20:20-23; Mc 10:35-40). Thế thì “ngon” nhất rồi còn gì!

Thiên Chúa luôn thấu hiểu và vẫn thông cảm cho chúng ta. Vì thế, chúng ta phải cố gắng hết sức để bớt dần “chất đời” đối với công việc đạo đức, để có thể phục vụ thật lòng chứ không dùng sự phục vụ làm “chiêu bài” để đạt mục đích nào đó. Điều này thường thấy trong những người mệnh danh là Kitô hữu. Hãy cố gắng dùng cả tâm hồn và thể xác mà cầu nguyện: “Lạy Chúa, Chúa là phần sản nghiệp con được hưởng, là chén phúc lộc dành cho con; số mạng con, chính Ngài nắm giữ” (Tv 16:5). Nói là “vì Chúa” nhưng lại rất dễ “vì mình”, thế nên rất cần tỉnh thức.

Bí quyết là “luôn nhớ có Chúa trước mặt”. Như vậy, có Ngài ở bên thì an tâm, chúng ta dễ nghiêm túc và không nao núng. Nhờ đó, “tâm hồn sẽ mừng rỡ và lòng dạ hân hoan, thân xác cũng nghỉ ngơi an toàn” (Tv 16:9). Chắc chắn “Chúa chẳng đành bỏ mặc ai trong cõi âm ty, không để kẻ hiếu trung phải hư nát trong phần mộ, chính Ngài sẽ dạy chúng ta biết đường về cõi sống: trước Thánh Nhan, ôi vui sướng tràn trề, ở bên Ngài, hoan lạc chẳng hề vơi!” (Tv 16:7-10-11). Có Chúa là có tất cả, sống bình an, chẳng sợ kẻ chê, người ghét.

Là Đấng thấu suốt mọi sự, Chúa biết chúng ta cũng có lúc yếu đuối, tham quyền cố vị, vẫn nhiều “chất đời” hơn “chất đạo”, thế nên Ngài mới bảo chúng ta phải nỗ lực mà “hoàn thiện như Cha trên trời” (Mt 5:48), nhờ đó mà có thể thoát “nhà tù trần tục”. Thánh Phaolô nói:“Chính để chúng ta được tự do mà Đức Kitô đã giải thoát chúng ta. Vậy, anh em hãy đứng vững, đừng mang lấy ách nô lệ một lần nữa” (Gl 5:1). Phải thể hiện sự tự do của mình, bởi vì “chúng ta không phải là con của một người nô lệ, nhưng là con của người tự do” (Gl 4:31).

Đó là sự tự do đích thực. Chúng ta đã được hưởng loại tự do đó vì được Thiên Chúa kêu gọi. Thánh Phaolô căn dặn: “Có điều là đừng lợi dụng tự do để sống theo tính xác thịt, nhưng hãy lấy đức mến mà phục vụ lẫn nhau. Vì tất cả Lề Luật được nên trọn trong điều răn duy nhất này là: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình” (Gl 5:13-14). Và thánh nhân cảnh báo: “Nếu anh em CẮN XÉ NHAU, anh em hãy coi chừng, anh em TIÊU DIỆT lẫn nhau đấy!” (Gl 5:15). Cảnh “cắn xé” này vẫn thấy xảy ra trong các cộng đoàn, rất đa dạng: phe cánh, kiêu ngạo, ích kỷ, giả hình, khinh người, chê bôi, chỉ trích, vừa “nổ” vừa “chảnh”,... Tình trạng rất đáng quan ngại!

Tội lỗi đã xâm nhập và “thấm” vào thế gian nên thế nhân cũng bị “ám khí”, tín nhân cũng khó thoát khỏi. Thời nào cũng có cảnh “cắn xé nhau” như vậy, nhưng ngày nay người ta “cắn xé nhau” theo kiểu tinh vi lắm. Thánh Phaolô khuyên: “Tôi xin nói với anh em là hãy sống theo Thần Khí, và như vậy, anh em sẽ không còn thoả mãn đam mê của tính xác thịt nữa. Vì tính xác thịt thì ước muốn những điều trái ngược với Thần Khí, còn Thần Khí lại ước muốn những điều trái ngược với tính xác thịt, đôi bên kình địch nhau, khiến anh em không làm được điều anh em muốn. Nếu anh em để cho Thần Khí hướng dẫn thì anh em không còn lệ thuộc Lề Luật nữa” (Gl 5:16-18). Cái gì “trái” thì “ngược”, dù thuộc lĩnh vực nào. Và tất nhiên phải chỉnh sửa cho đúng và cho xuôi.

Việc đó chắn hẳn không hề dễ chút nào, nghĩa là khó lắm. Khó mà lại rất lô-gích: Vì khó nên mới phải cố! Không phải có thì đâu là việc khó. Nhưng chớ ảo tưởng, như ca dao Việt Nam mỉa mai: “Thế gian lắm kẻ mơ màng, thấy người toét mắt tưởng vàng ăn ra”. Chí lý lắm! Quả thật, đâu phải cứ người đẹp là tiên, đâu phải nhìn mặt dữ là người xấu, đâu phải người nào tu cũng hiền, đâu phải tên cướp nào cũng ác, đâu phải tội nhân nào cũng xấu,... Cái gì cũng có cái ngoại trừ, như người ta thường nhắc khéo: “Đừng vơ đũa cả nắm”. Cũng là loại cá mè nhưng có thể khác lứa. Con mắt phàm nhân rất dễ nhìn lầm.

Tại sao sự thật khiến người ta bất ngờ? Vì người ta cứ tưởng như mình nghĩ. Nếu không “tưởng” như vậy thì không bất ngờ. Vì người ta tưởng Chúa Giêsu phải thế này hay thế nọ nên người ta “mất lòng” khi Ngài xác định rằng “Ngài là người không có chỗ tựa đầu”. Ôi, thế thì thật te tua, không ai có thể nghèo hơn Ngài, bởi vì người ăn mày hoặc kẻ lang thang (homeless) cũng có được viên gạch làm gối đầu. Có những người mệnh danh là môn đệ của Chúa Giêsu mà chẳng thấy giống Thầy chi cả: Sống ung dung, sang trọng, giàu có, đầy đủ tiện nghi,... thậm chí còn “đòi hỏi” phải thế này hoặc thế nọ, bắt người khác phải phục vụ mình. Đòi hỏi như vậy là dạng mặc cả không hay, ích kỷ, không sống điều mình tin, không làm điều mình dạy.

Trình thuật Lc 9:51-62 cho biết: Khi đã tới ngày Đức Giêsu được rước lên trời, Người nhất quyết đi lên Giêrusalem. Người sai mấy sứ giả đi trước, vào một làng người Samari để chuẩn bị cho Người đến. Nhưng dân làng không đón tiếp Người, vì Người đang đi về hướng Giêrusalem. Thấy thế, hai môn đệ Người là ông Giacôbê và ông Gioan nói rằng: “Thưa Thầy, Thầy có muốn chúng con khiến lửa từ trời xuống thiêu huỷ chúng nó không?”. Chao ôi, sao mà bất nhân quá! Một dạng kiêu ngạo và chảnh. Thế nên Đức Giêsu liền quay lại quở mắng các ông, rồi Thầy trò đi sang làng khác. Chúa Giêsu không đòi hỏi gì, họ không thích mình thì thôi. Thế thì khỏi phiền. Có lẽ trong chúng ta cũng vẫn có người đầy “thâm ý” giống như hai anh em nhà Dêbêđê kia, không nguyền rủa thậm tệ thì cũng cằn nhằn, lầm bầm trách móc hoặc mỉa mai.

Trong lúc Thầy trò đang trên đường đi, có kẻ đến thưa với Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, Thầy đi đâu, tôi cũng xin đi theo”. Ngài thản nhiên trả lời: “Con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có chỗ tựa đầu”. Chu choa! Khổ rứa hỉ, răng mà theo nổi đây? Sự thường thì người ta tìm đủ chiêu thức với các lời hứa ngon ngọt để thu hút người khác, còn Chúa Giêsu lại “nói toạc móng heo”, chẳng thêm nếm gia vị chi cả. Lạ thật!

Sau đó, Ngài nói với một người khác: “Anh hãy theo tôi!”. Người ấy muốn theo Ngài nhưng xin được phép về chôn cất người cha. Ngài nói: “Cứ để kẻ chết chôn kẻ chết của họ. Còn anh, anh hãy đi loan báo Triều Đại Thiên Chúa”. Rồi một người khác nữa cũng muốn theo Ngài nhưng xin được phép tôi từ biệt gia đình. Ngài cũng thẳng thắn nói ngay: “Ai đã tra tay cầm cày mà còn ngoái lại đàng sau thì không thích hợp với Nước Thiên Chúa”. Mỗi người một kiểu mặc cả, còn Chúa Giêsu thì luôn thẳng thắn, không úp mở, không bóng gió. Nói vậy không có nghĩa là Chúa Giêsu không coi trọng gia đình, mà Ngài muốn đề cao Nước Thiên Chúa, vì đó mới thực sự là điều cấp bách nhất.

Ba người có ba lý do khác nhau, Chúa Giêsu cũng có ba cách nói phù hợp mỗi người. Thật là thú vị! Tuy nhiên, có lẽ chúng ta cũng chẳng hơn gì họ, chín người mà mười ý, và chúng ta cũng vẫn thường mặc cả với Chúa nhiều thứ, giống như “ra điều kiện” vậy, nhưng chúng ta lại cho rằng như thế là hợp lý. Kể ra thì Chúa cũng khổ thật, vì hằng ngày phải nghe biết bao lời mặc cả của những kẻ mà chính Ngài đã cứu khỏi ách nô lệ và được sống.

Lạy Thiên Chúa là Nguồn Chân-Thiện-Mỹ, con xin lỗi vì đã bao lần con so đo vì thói ích kỷ, không muốn theo ý Ngài. Xin ban ơn biến đổi để con trở thành lợi khí cho Ngài qua việc tuân phục Đức Kitô, Con Yêu Dấu của Ngài. Con cầu xin nhân danh Thánh Tử Giêsu, Đấng Cứu Độ duy nhất của nhân loại. Amen.

THEO

[Niệm ý Lc 9:51-62 ≈ Mt 8:18-22]

Có quyền thì chớ làm phiền

Dùng quyền tùy tiện theo riêng ý mình

Quyền là để tỏ ân tình

Giúp cho người khác được bình an hơn

Có người muốn bước theo liền

Theo Chúa, được quyền, oai vệ biết bao!

Chúa rằng chồn có hang sâu

Con chim có tổ trên cao làm nhà

Con Người không có cái gì

Dù một chỗ mà để tựa đầu thôi

Anh kia được gọi theo Ngài

Nhưng anh quyến luyến chuyện này, người kia

Muốn theo mà lại so đo

Làm sao cất bước đi xa vào đời?

Điều cần là chuyện Nước Trời

Báo tin cứu độ cho người trần gian

Có người cũng muốn theo liền

Nhưng cần từ biệt thân nhân, gia đình

Cầm cày mà cứ ngó quanh

Làm sao có thể cầy thành luống ngay?

Cuộc đời ai cũng nói hay

Đặt ra điều kiện, lý này, lẽ kia

Muốn tin theo Đức Kitô

Nhưng còn cuộc sống phải lo toan nhiều

Từ từ chẳng muộn gì đâu

Ngày mai cũng được, chẳng sao đâu mà

Hẹn gần rồi lại hẹn xa

Hứa dài, hứa ngắn, bao giờ hứa xong?

Chúa ơi, con cứ lòng vòng

Hứa nhiều mà vẫn như không hứa gì!

Trầm Thiên Thu

XIN THEO CHÚA

(niệm ý từ Lc 9,51-62)

Niềm vui nghĩ tới ngày về,

Nỗi đau cứu thế - trăm bề ngổn ngang.

Chúa cùng môn đệ vào làng

Quanh vùng Thánh địa tham quan dân tình…

Làng này tỏ vẻ bất bình,

Chúa qua làng khác,chẳng khinh miệt nào,

Hiến thân cứu thế nâng cao,

Tình thương trên hết, lẽ nào phạt ai…

Dọc đường có kẻ khẩn nài:

Xin cho con được theo Ngài luôn luôn.

Chúa rằng: chim chóc, cáo chồn

Có hang có tổ, Thầy không có nhà,

Theo Thầy hãy tránh cho xa,

Không vương thế tục mới là khôn ngoan

Bên đường, người đứng hiên ngang

Nghe lời Chúa gọi sẵn sàng đi theo.

Nhưng rồi chốc lát xoay chiều,

Rẳng tôi còn mắc một điều lớn lao;

Xác cha chôn cất đã nao

Rồi theo thầy mãi chẳng bao giờ rời. 

Chúa rằng ngươi hãy nhớ lời:

Người dời chôn cất người đời, mặc ai...

Sau cùng lại có một người,

Xin theo, nhưng lại tiếp lời hẹn sau,

Xin về từ giã bạn bầu,

Gia đình, lối xóm - vì lâu mới về.

Chúa rằng: những kẻ ngu si

Cầm cày lại muốn quay về sau lưng,

Nước Trời loại kẻ lừng chừng...

(Thế Kiên Dominic)

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.

Tin liên quan