Thánh Bonaventura nhìn thần học với lăng kính triết học, nhưng cũng giúp chúng ta hiểu Kinh thánh.

Giovanni di Fidanza, hay còn được gọi là Thánh Bonaventura, là một giám mục và hồng y dòng Phanxicô, cùng thời với Thánh Tôma Aquinô, và là một trong những nhà thần học vĩ đại nhất trong lịch sử Giáo hội. Giống như Thánh Tôma Aquinô, vị đồng cấp dòng Đa Minh của mình, Thánh Bonaventura được nhớ đến như một mẫu gương điển hình về cách tiếp cận thần học theo lối kinh viện (nghĩa là tiếp cận theo cách triết học) trong thời kỳ trung cổ. Cũng như đối tác của ngài, việc làm này có xu hướng làm lu mờ các bài chú giải Kinh thánh của ngài, vốn trình bày một khía cạnh rất khác trong tâm trí của Thánh Bonaventura.

Mặc dù các dấu vết của cách tiếp cận lôgic, có tính hệ thống này vẫn còn hiện diện trong các bài bình luận của Thánh Bonaventura về các sách Kinh thánh khác nhau, một phương thức chú giải khác cũng đang được tiến hành: một điều gì đó giống như các Giáo phụ của Giáo hội, một cách đọc mang tính tâm linh sâu sắc, sử dụng ẩn dụ, biểu tượng và các lập luận xuất phát từ tính tương hợp. 

Các Giáo phụ đã phát triển cách đọc Kinh thánh này như một cách giải quyết một vấn đề hóc búa mà Hội thánh sơ khai phải đối mặt: làm thế nào để chúng ta đọc cả Cựu ước và Tân ước cùng một lúc? Nếu Chúa Giêsu Kitô thực sự là Lời của Thiên Chúa, làm thế nào chúng ta tìm thấy Ngài trong các sách viết hàng trăm năm trước khi Ngài ra đời? Một số người, như Marcion, khẳng định chúng ta không thể tìm thấy Chúa Giêsu Kitô, vì Thiên Chúa của Cựu Ước là một đấng hoàn toàn khác với Cha của Chúa Giêsu Kitô. Những người khác, từ Thánh Phaolô trở đi, đã thấy những hình bóng, lời tiên tri và những điềm báo về Chúa Giêsu Kitô xuyên suốt Cựu ước.

Chúng ta chỉ thấy một tinh thần làm việc như vậy trong các bài bình luận Cựu Ước của các thời kỳ Trung cổ vĩ đại. Một ví dụ rõ ràng có thể được tìm thấy trong bài bình luận của Thánh Bonaventura về Sách Khôn ngoan.

Sách Khôn ngoan được viết vào khoảng 50 năm trước khi Chúa giáng sinh, rất có thể ban đầu bằng tiếng Hy Lạp. Vì nó có nguồn gốc gần đây và không phải tiếng Do Thái, nên một số nhóm người Do Thái không coi Sách Khôn ngoan là Kinh thánh. Tuy nhiên, đối với những Kitô hữu, cuốn sách dường như không chỉ là một tác phẩm xuất sắc trong loại sách Châm ngôn hay Sirach, mà một phần cụ thể có thể được đọc như một lời tiên tri về cuộc khổ nạn của Chúa Kitô.

Bài bình luận của Thánh Bonaventura giúp chúng ta nhìn ra các mối liên hệ.

Chương thứ hai của Sách khôn ngoan 2:12-24 mô tả một âm mưu chống lại “Đấng công chính”, là người chống lại hành động của kẻ gian ác và phán xét họ:

Thánh Bonaventura viết rằng “Đấng công chính” được hiểu là Chúa Kitô, trích dẫn các ví dụ từ Tân Ước cho thấy rằng Chúa Kitô thực sự công chính hoặc vô tội (ví dụ: 1 Phêrô 2:22— “Ngài không hề phạm tội; chẳng ai thấy miệng Ngài nói một lời gian dối.”), cũng như các trường hợp khác. những lời tiên tri từ Cựu Ước đề cập đến Đấng Mêsia theo cách này (ví dụ như Giêrêmia 23: 5— “Ta sẽ làm nẩy sinh cho nhà Đavít một chồi non chính trực.”). Do đó, tập hợp các bằng chứng từ cả hai bản Kinh Thánh Cựu ước và Tân ước, Thánh Bonaventura cho thấy rằng Sách khôn ngoan ở đây nói về Chúa Kitô.

Sách khôn ngoan cũng nói rằng kẻ gian ác ghét người công chính vì “Nó tự hào là mình biết Thiên Chúa, xưng mình là con của Đức Chúa” (2:13). Một độc giả Kitô giáo sẽ dễ dàng nhận ra mô tả này nói về Chúa Giêsu. Tuy nhiên, đi một bước xa hơn, Thánh Bonaventura còn chỉ ra cách mà lời tiên tri này từ Sách Khôn Ngoan không chỉ mô tả lời của Chúa Giêsu, mà còn là lời của những người tố cáo Chúa Giêsu, như trong Gioan 5:18, “lại còn nói Thiên Chúa là Cha của mình, và như thế là tự coi mình ngang hàng với Thiên Chúa.”

Và đây, những người tố cáo trong Sách Khôn Ngoan nói: 

Thánh Bonaventura cho biết hoàn cảnh của cuộc khổ nạn và cái chết của Chúa Giêsu phù hợp với điều này như thế nào: sự mắng nhiếc, xỉ vả, cái chết bị đóng đinh của Ngài, tại nơi bêu đầu của những người bị chặt đầu (như vậy là nói về Golgotha, “núi sọ”). Nhưng Thánh Bonaventura không chỉ cho thấy Sách Khôn Ngoan cho thấy trước cuộc khổ nạn của Chúa Kitô như thế nào; ngài cũng cho thấy những lời tiên tri khác trong Cựu ước đã cho thấy trước Sách khôn ngoan như thế nào! Ví dụ, ngài kết nối Sách khôn ngoan 2:15 “Vì nó sống thật chẳng giống ai, lối cư xử của nó hoàn toàn lập dị.” với Isaia 55: 8 “Thật vậy, tư tưởng của Ta không phải là tư tưởng của các ngươi, và đường lối các ngươi không phải là đường lối của Ta”, và Sách khôn ngoan 2:16: “Nó coi ta như bọn lọc lừa” với Xôphônia 3:18 “Những kẻ lọc lừa đã lìa khỏi luật pháp, Ta sẽ nhóm chúng lại với nhau.” 

Thói quen này của Thánh Bonaventura và các Giáo phụ chứng tỏ một chân lý của đức tin Công giáo: đó là Sách Thánh không chỉ là một tập hợp các quyển sách, mà tự nó là một tổng thể tích hợp. Không chỉ “cái mới tiết lộ cái cũ, và cái cũ che giấu cái mới,” nhưng dưới ánh sáng của Chúa Kitô, chúng ta có thể kết nối các phần khác nhau của Cựu ước với nhau mà trước đây chúng ta không thể. 

Đây là cách tiếp cận của Công giáo đối với Kinh thánh: để nhìn thấy Chúa Kitô trên mọi trang, và mọi trang được kết nối với nhau trong Chúa Kitô. Các tác phẩm của Thánh Bonaventura chỉ cho chúng ta cách để làm điều này. 

Nếu bạn muốn đạt được sự kết hợp thần nghiệm với Chúa, hãy làm theo lời khuyên của Thánh Bonaventura.

Chúng ta có thể tự hỏi làm thế nào có thể đạt được sự kết hợp thần nghiệm với Thiên Chúa, hoặc liệu có thể thực hiện được điều đó không.

Sự nghi ngờ của chúng ta có thể khiến chúng ta nghiền ngẫm sách vở và các loại sách hướng dẫn để tìm ra bí mật cho sự kết hợp thần nghiệm này.

Tuy nhiên, Thánh Bonaventura tin rằng sự kết hợp thần nghiệm không phải là điều gì đó đạt được thông qua nghiên cứu, mà chỉ thông qua việc phó thác mình cho Chúa Thánh Thần.

Ngài đã giải thích những suy nghĩ của mình trong một cuốn sách có tựa đề: Từ Hành trình của Tâm trí đến Thiên Chúa.

* Để việc vượt qua này trở nên hoàn hảo, chúng ta phải đình chỉ tất cả các hoạt động của tâm trí và chúng ta phải biến đổi đỉnh điểm của các tình cảm của chúng ta, hướng chúng về một mình Thiên Chúa. Đây là một trải nghiệm thần bí thiêng liêng. 

* Không ai có thể hiểu được trải nghiệm này trừ khi người ấy phó thác mình cho Chúa Thánh Thần; người ấy cũng không thể phó thác mình cho Chúa Thánh Thần nếu người ấy không khao khát điều đó; người ấy cũng không thể khao khát điều đó trừ khi Chúa Thánh Thần, Đấng mà Chúa Kitô đã sai đến thế gian, đến và làm bùng cháy nơi sâu thẳm nhất của linh hồn người ấy. Do đó, Thánh Tông đồ nói rằng sự khôn ngoan huyền nhiệm này được mặc khải bởi Chúa Thánh Thần.

Trong thế giới hiện đại thật hấp dẫn khi nghĩ rằng có một công thức cụ thể giúp chúng ta đạt được sự kết hợp thần nghiệm với Chúa, nhưng Thánh Bonaventura không nghĩ rằng điều đó là khả thi.

Ngài nhắc lại quan điểm của mình rằng kinh nghiệm này không thể tìm thấy trong nghiên cứu hoặc khi vùi mình vào các bài tập trí tuệ.

* Nếu bạn hỏi làm thế nào những điều như vậy có thể xảy ra, hãy tìm kiếm câu trả lời trong ân sủng của Thiên Chúa, không phải trong giáo lý; không phải trong sự khao khát của ý chí, không phải trong sự hiểu biết; không phải trong tiếng thở dài cầu nguyện, không phải trong nghiên cứu; hãy tìm tân lang chứ không phải thầy dạy; Thiên Chúa chứ không phải con người; bóng tối chứ không phải ánh sáng ban ngày; và đừng quan tâm đến ánh sáng mà quan tâm đến ngọn lửa cuồng nộ đem linh hồn đến với Thiên Chúa với lòng nhiệt thành mãnh liệt và tình yêu rực sáng. Lửa là Thiên Chúa, và lò lửa thì ở Giêrusalem, được Đức Kitô đốt lên trong nhiệt tâm của cuộc khổ nạn yêu thương của Ngài. 

Sự kết hợp huyền nhiệm với Thiên Chúa nên được xem như một ân huệ, hơn là một thứ gì đó để chúng ta nắm bắt hoặc đạt được bằng công lao của mình.

Nhờ ân sủng của Thiên Chúa, và ngọn lửa tình yêu của chính mình, chúng ta có thể đến gần Thiên Chúa hơn và được kết hợp với Ngài ở đời này cũng như đời sau. 

Lời cầu nguyện tuyệt đẹp của Thánh Bonaventura sau khi rước lễ để kết hợp với Chúa.

Lời cầu nguyện bình dân này rất thơ mộng và diễn tả tình yêu nồng nàn mà ngài dành cho Chúa Giêsu.

Tương tự như Thánh Phanxicô, Thánh Bonaventura có lòng sùng kính Thánh Thể sâu sắc và thực sự tin rằng Chúa Giêsu hiện diện dưới sự xuất hiện của bánh và rượu.

Điều này đã khiến ngài sáng tác một lời cầu nguyện tuyệt đẹp, rất thơ mộng diễn tả tình yêu nồng nàn mà ngài dành cho Chúa Giêsu.

Nhiều người sử dụng lời cầu nguyện này sau khi rước lễ, vì lời cầu nguyện này thưa chuyện trực tiếp với Chúa Giêsu, “Bánh của các thiên thần”.

Lạy Chúa Giêsu rất ngọt ngào, xin hãy đâm thấu tận sâu thẳm linh hồn con bằng vết thương vui mừng và lành mạnh nhất của tình yêu Ngài, và bằng tình bác ái tông đồ chân chính, thanh thản và thánh thiện nhất, để linh hồn con có thể mòn mỏi và tan chảy với toàn bộ tình yêu và mong mỏi Chúa, có thể khao khát Chúa và những lời yêu thương  của Chúa. Con mong ước được tiêu tan và sống với Chúa.

Xin cho linh hồn con đói khát Ngài, Bánh của các Thiên thần, sự sảng khoái của các linh hồn thánh thiện, bánh hàng ngày và siêu phàm của chúng ta, có tất cả sự ngọt ngào, hương thơm và mọi mùi vị khoan khoái.

Xin cho trái tim con luôn khao khát Chúa và được Chúa nuôi dưỡng, Đấng mà các thiên thần mong muốn tìm đến, và xin cho sâu thẳm nhất của linh hồn con được tràn đầy sự ngọt ngào của hương vị Ngài;

Xin cho linh hồn con luôn khao khát Ngài, là suối nguồn sự sống, suối nguồn khôn ngoan và hiểu biết, nguồn ánh sáng vĩnh cửu, dòng suối của niềm vui, sự tràn đầy của nhà Chúa;

Xin cho linh hồn con mãi mãi hiểu biết Chúa, tìm kiếm Chúa, gặp được Chúa, chạy đến với Chúa, đạt tới Chúa, suy ngẫm về Chúa, nói về Chúa, và làm tất cả để ngợi khen và tôn vinh danh Chúa, với sự khiêm nhường và suy xét chín chắn, với tình yêu và niềm vui, thanh thản và cảm mến, với sự kiên trì đến cùng; 

Và chỉ có một mình Ngài là hy vọng của con, toàn bộ sự tin tưởng của con, sự giàu có của con, niềm hân hoan của con, sự hài lòng của con, niềm vui của con, sự nghỉ ngơi và yên hàn của con, sự bình an của con, sự ngọt ngào của con, thức ăn của con, sự sảng khoái của con, nơi nương tựa của con, sự giúp đỡ của con, sự khôn ngoan của con, phần thuộc về con, sở hữu của con, kho báu của con; Đấng mà tâm trí và trái tim con luôn gắn chặt vững chắc và đâm rễ không hề lay chuyển. Amen.

Philip Kosloski – https://aleteia.org

Chuyển ngữ: Phêrô Phạm Văn Trung.

NGHỈ HÈ: NGHỈ NGƠI NHƯ THIÊN CHÚA

Trình thuật đầu tiên về tạo dựng (St 1,1-2,4a) không phải là chuyên luận khoa học mô tả nguồn gốc vũ trụ mà là một huyền thoại, và như mọi huyền thoại khác, nó có mục đích giải thích những khía cạnh nền tảng nào đó về thế giới và thân phận con người. Và trình thuật này gán một vị trí quan trọng cho việc nghỉ ngơi. Khi xem xét đến trình thuật này cũng như mức độ mà Kinh Thánh nhấn mạnh đến nhu cầu phải giữ ngày nghỉ sabát, ta có thể rút ra được nhiều kết luận về điều có thể gọi là “sự nghỉ ngơi theo Kinh Thánh”.

Thiên Chúa nghỉ ngơi

Trình thuật tạo dựng đầu tiên (St 1,1-2, 4a) kết thúc với bằng việc Chúa nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy [1], sau khi đã làm xong mọi công chuyện của mình (St 2,2). Khẳng định này dường như khá lạc lỏng trong thế giới đề cao hiệu năng mà chúng ta đang sống cũng như có thể đặt lại vấn đề toàn năng của Thiên Chúa. Tuy nhiên, ý tưởng này hoàn toàn bình thường ở vùng Cận Đông cổ xưa nơi mà sự nghỉ ngơi là một đặc quyền của các thánh thần. Ta đặc biệt tìm thấy nó trong Enuma Elish, thiên đại sử thi của Babylon nói về cuộc tạo dựng, được soạn thảo giữa thế kỷ XIV đến thế kỷ XI trước Công nguyên, và từ đó những người Do Thái bị lưu đày ở Babylon vào thế kỷ VI trước Công nguyên đã cảm hứng để sáng tác ra huyền thoại tạo dựng của riêng mình.

Những người Do Thái bị lưu đày đã vay mượn nhiều tình tiết trong Enuma Elish, nhưng đã thay đổi chúng để xác quyết về Thiên Chúa của mình và tương quan của họ với Ngài. Chủ đề về sự nghỉ ngơi của Thiên Chúa là một trong những xác quyết ấy. Vì thế, trong Enuma Elish, ta thấy rằng những thế hệ thần thánh đầu tiên phàn nàn vì không thể nghỉ ngơi do loài thụ tạo của họ làm quấy động. Trái lại, trong trình thuật Kinh Thánh, Thiên Chúa nghỉ ngơi sau khi dựng nên sinh vật dưới biển, chim trời, muôn thú trên mặt đất và con người mà Ngài muốn thấy họ sinh sôi nảy nở. Tóm lại, Ngài nghỉ ngơi sau khi đã tạo dựng nên thế giới dường như rất náo động và như ý muốn.

Ta cũng thấy một sự khác biệt về lý do nghỉ ngơi của Thiên Chúa. Trong thiên đại sử thi Babylon, các thần thánh nghỉ ngơi sau khi đánh bại hay tiêu diệt quân thù trong khi Thiên Chúa trong Kinh Thánh nghỉ ngơi sau khi đã tạo dựng thế giới. Như vậy, Ngài nghỉ ngơi sau hành động tạo dựng chứ không phải hủy diệt. Trong hai trường hợp này có liên quan đến chiến thắng trên sự hỗn mang và thiếu trật tự, nhưng hành động của Thiên Chúa không có tính bạo lực và cạnh tranh. Ngài dừng mọi hoạt động sau khi đã tạo dựng một thế giới mà Ngài đánh giá là tốt đẹp (St 1,4.10.12.18.21.25), thậm chí rất tốt đẹp (St 1,31), chỉ bởi quyền năng của lời Ngài.

Cuối cùng, cũng lưu ý đến sự khác biệt đánh dấu thời khắc nghỉ ngơi của các thánh thần. Trong Enuma Elish, thần Ea và Marduk nghỉ ngơi trước hành động tạo dựng, trong khi trong Kinh Thánh, Thiên Chúa nghỉ ngơi sau khi tạo dựng thế giới. Rõ ràng thời gian nghỉ ngơi sau công việc dường như cao quý hơn. Nhưng còn hơn thế nữa, vì sự khác biệt này có nghĩa là Thiên Chúa nghỉ ngơi trước sự hiện diện của thụ tạo, trong khi các thần thánh Babylon không có sự hiện diện của thụ tạo. Một lần nữa, điều này không chỉ tôn giá trị cho công cuộc tạo dựng trong nhãn quan Kinh Thánh mà còn đem lại ý nghĩa cho sự nghỉ ngơi của Thiên Chúa. Theo cái nhìn thần học, Thiên Chúa chắc chắn có thể nghỉ lúc nào Ngài muốn, nhưng sự tích cực của việc Thiên Chúa nghỉ ngơi sau hành động tạo dựng của mình trong trình thuật Kinh Thánh là cố gắng xác định Thiên Chúa trong tương quan với thụ tạo. Sự nghỉ ngơi của Thiên Chúa không có ý nghĩa trong chính mình, nhưng chỉ trong tương quan của Ngài với vũ trụ đã được tạo dựng.

Hai đặc ân lớn

Như chúng ta thấy ở trên, các thần thánh Babylon chuộng sự nghỉ ngơi. Chẳng mấy ngạc nhiên khi điều này là chính đáng để tránh cho họ khỏi phải làm việc và cho phép họ hưởng hạnh phúc như Marduk, vị thần thủ lĩnh đã tạo dựng con người. Trong nhãn quan của người Babylon, thế giới được tạo dựng là dành cho các thánh thần, và con người được sinh ra là để tránh cho thánh thần khỏi phải làm việc. Chúng ta có mặt trên thế giới này là để làm nô lệ. Động lực này rất khác trong Kinh thánh vì vũ trụ được tạo dựng là dành cho con người và con người được sinh ra là để điều hành thế giới này. Chúng ta hiện diện ở đây theo lý luận hợp tác (partenariat). Thiên Chúa đã dựng nên thế giới này, kỳ diệu và hoàn toàn trật tự, rồi giao cho con người chăm sóc. Đây là một đặc ân vĩ đại và một trách nhiệm cao quý nhất.

Nhưng Thiên Chúa không chỉ mời gọi nhân loại tham gia vào hành động tạo dựng của mình bằng cách trở thành người canh giữ và quản lý công cuộc tạo dựng, Ngài còn mời gọi con người tham gia vào sự nghỉ ngơi của Ngài bằng cách lập nên ngày nghỉ sabát, tiếng Hípri có nghĩa là “sự nghỉ ngơi”. Đây hoàn toàn là một ý không thể có trong tư tưởng của người Babylon, một đặc ân đề cao thân phận con người và ghi dấu vững chắc sự hợp tác của con người với Thiên Chúa. Hơn nữa, ngày sabát được trình bày như một giao ước vĩnh cửu trong Xh 31,16: “Con cái Israel sẽ giữ ngày sabát, nghĩa là nghỉ ngơi trong ngày đó, qua mọi thế hệ: đó là một giao ước vĩnh viễn”. Đây là một giao kèo còn thú vị hơn nữa nếu ta xét rằng con người, được tạo dựng vào ngày thứ sáu, đã bắt đầu công việc mới mẻ này … bằng một ngày nghỉ! Một công việc đáng mơ ước!

Lấy lại hơi thở

Ta chưa nhấn mạnh đủ tầm quan trọng của ngày sabát trong Kinh Thánh. Đây là ngày duy nhất được chúc phúc và thánh hóa trong trình thuật tạo dựng đầu tiên (St 2,3: “Thiên Chúa ban phúc lành cho ngày thứ bảy và thánh hoá ngày đó, vì ngày đó Người đã nghỉ, ngưng làm mọi công việc sáng tạo của Người”), là giới răn dài nhất trong Mười điều răn (Xh 20,8-11 [2]) và là chỉ dẫn quan trọng nhất trong Luật tư tế (Xh 25-31). Quả thật, ta thấy sự quan trọng ấy ở đoạn cuối bộ luật dài này diễn tả chi tiết tất cả những điều phải làm [3] để xây dựng và phục vụ cung thánh, nhấn mạnh rõ rằng: “Cách riêng, các ngươi sẽ giữ các ngày sabát của Ta” (Xh 31,13). Đây là một chuỗi sự kiện giống với trình thuật tạo dựng đầu tiên nơi mà trước hết Thiên Chúa làm việc (Xh 1,7.16.25.26.31; 2,2a) và sau đó nghỉ ngơi (St 2,2b.3).

Tuy nhiên, hướng dẫn tuân giữ ngày sabát trong bộ Luật tư tế xác định một điều không thấy có trong trình thuật tạo dựng đầu tiên: “Con cái Israel sẽ giữ ngày sabát, nghĩa là nghỉ ngơi trong ngày đó, qua mọi thế hệ: đó là một giao ước vĩnh viễn. Đó là một dấu hiệu vĩnh viễn giữa Ta và con cái Israel; vì trong sáu ngày Đức Chúa đã dựng nên trời đất, nhưng ngày thứ bảy Người đã ngưng các việc và nghỉ xả hơi” (Xh 31,16-17). Ta thấy cùng một động từ trong Xh 23,12 [4] nói về sự nghỉ ngơi sabát cần thiết cho các nô lệ và những người ngoại quốc. Động từ Hípri dùng trong hai câu này (naphash) có cùng gốc Hípri với từ nephesh, chỉ hơi thở mà Thiên Chúa thổi vào trong con người để ban sự sống (St 2,7). Được sử dụng 756 lần trong Cựu Ước, từ này được dịch bằng nhiều cách: hơi thở, hơi thổi, sự sống, linh hồn, sinh vật, con người, ước muốn, sự ngon miệng, cảm xúc, đam mê. Tóm lại, nephesh là yếu tính của sự sống và là điều cho phép sự sống vươn lên.

Nhận xét này buộc chúng ta không thể nghi ngờ sự toàn năng của Thiên Chúa, vì cho rằng Ngài phải làm đầy lại yếu tính của sự sống. Đúng ra, nó khiến chúng ta suy nghĩ về cách thức hoạt động của Ngài. Sự toàn năng này không mở ra như một sức mạnh thường hằng, lúc nào cũng căng thẳng, nhưng như một nhịp đập nhịp nhàng luân chuyển giữa sự căng thẳng và nghỉ ngơi. Nó khiến chúng ta tránh xa quan niệm về một Thiên Chúa tĩnh và bất biến, đưa chúng ta đến gần với ý tưởng rằng Ngài năng động và luôn dịch chuyển. Hãy thêm rằng Thiên Chúa rất dứt khoát về vần đề ngày sabát: con người cũng phải theo nhịp sóng của Ngài và bố trí một thời gian đều đặn để tách mình riêng ra, lấy lại yếu tính của sự sống.

Để nghỉ ngơi đúng theo Kinh Thánh

Cái nhìn thoáng về trình thuật tạo dựng đầu tiên và lệnh truyền phải giữ ngày sabát có thể soi sáng cho chúng ta về kiểu nghỉ ngơi của Kinh Thánh nói riêng để có thể hướng những kỳ nghỉ của chúng ta về đó.

Trước hết, sự nghỉ ngơi này không cần thiết là vấn đề phải tĩnh lặng. Theo hình ảnh của Thiên Chúa nghỉ ngơi trong sự hỗn độn của vũ trụ mà Ngài đã tạo dựng cơ bản là tốt đẹp, chúng ta được mời gọi sống thời gian lấy lại sức trong sự tràn trề sức sống của nó. Có ích gì khi phải cật lực cả năm để chi tiền cho một bể tắm hay chuyến đi đến biển nếu chỉ để truyền lệnh cho bọn trẻ không được làm ồn và giữ yên lặng? Đừng trở thành những người Babylon!

Chúng ta cũng nhận xét rằng Thiên Chúa nghỉ ngơi sau hành động tạo dựng, đánh giá chúng khá cao. Trong nhãn quan này, phải nhận rằng thật ích lợi khi có thời gian xét lại những gì mình đã hoàn thành trong suốt năm làm việc vừa mới chấm dứt. Trong bối cảnh công việc, cái nhìn của chúng ta thường hướng về tương lai, đến những mục tiêu phải đạt được và những kế hoạch phải vạch ra. Kỳ nghỉ phải là thời gian bù lại khi nhìn về phía sau, xem xét những gì mà chúng ta đã thực hiện trong năm qua và ý thức rằng chúng ta không làm việc uổng công.

Cuối cùng, ta cũng lưu ý rằng chính Thiên Chúa đã lấy lại hơi thở sau khi tạo dựng và truyền cho nhân loại làm như thế, cho chính mình (Xh 20,8-11), cho thú vật (Xh 23,12) và ngay cả cho đất đai (Lv 25,1-7). Ta không thể đi theo trào lưu sản xuất tối đa 24 giờ trên 24 và 365 ngày mỗi năm. Trái tim con người không cho phép máu lưu thông đến toàn thân thể nếu nó thường xuyên trong tình trạng phải dồn nén; nó làm cho máu lưu thông là vì có sự luân phiên giữa ép lại và giãn ra. Phổi không thể bơm ôxy cho thân thể nếu nó không được hít vào thở ra. Chẳng phải chúng ta đã đến với thế giới bằng một loạt co thắt đó sao? Đối với các vận động viên, người ta cũng khẳng định rằng sẽ ích lợi hơn khi tập chạy từng quảng hơn là cứ chạy lúc nào cũng ở vận tốc cực đại. Ngay cả những nghiên cứu mới đây về vật lý thiên văn cũng khẳng định rằng trước khi có “vụ nổ lớn” (big bang) thì cũng có một “vụ co lớn” (big crunch), nghĩa là cả vũ trụ co lại thành một điểm cô đặc cực lớn, rằng chúng ta sẽ hướng đến một vụ co lớn mới và rằng vũ trụ đã hoạt động như thế từ thời vĩnh hằng, cô đặc và giãn nở luân phiên nhau.

Theo hình ảnh của trái tim, buồng phổi, của vũ trụ và của chính Thiên Chúa, cần phải có thời gian phục hồi hơi thở, không có nghĩa là không làm gì, nhưng đúng hơn là đi vào trong một hoạt động khác mà những kỳ nghỉ tạo nên một đối trọng với tất cả những gì cấu thành công việc quen thuộc của chúng ta. Có lẽ phải hoạch định những kỳ nghỉ nghịch lại với công việc của chúng ta chăng? Một người thường xuyên di chuyển vì công việc phải trải qua kỳ nghỉ của mình tại chỗ và không đi du hành. Người trí thức có lẽ phải lánh xa thư viện; vận động viên phải rời xa sàn tập; người quản lý rời xa những trách nhiệm; và nhạc sĩ ở trong thinh lặng?

Nhu cầu thay đổi giữa công việc và nghỉ ngơi có thể cho thấy một cuộc sống chỉ toàn là kỳ nghỉ không phải cuộc sống đáng mơ ước. Điều này có thể giải thích được sự trống rỗng của người nào đó đến tuổi về hưu. Có lẽ người hiểu được một ngày nghỉ tuyệt vời là người… của công việc!

Lm. Phaolô Nguyễn Minh Chính chuyển ngữ - WQN

--------------------------------------------------------------------------

[1] Bản văn Kinh Thánh chơi chữ trên sự trùng âm giữa hai từ trong tiếng Hípri: shabbat (nghỉ ngơi) và sheva‘ (bảy), trong tiếng Hiprri, chữ “b” và chữ “v” cùng một mẫu tự.

[2] Ngươi hãy nhớ ngày sabát, mà coi đó là ngày thánh. Trong sáu ngày, ngươi sẽ lao động và làm mọi công việc của ngươi. Còn ngày thứ bảy là ngày sabát kính ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ngươi. Ngày đó, ngươi không được làm công việc nào, cả ngươi cũng như con trai con gái, tôi tớ nam nữ, gia súc và ngoại kiều ở trong thành của ngươi. Vì trong sáu ngày, ĐỨC CHÚA đã dựng nên trời đất, biển khơi, và muôn loài trong đó, nhưng Người đã nghỉ ngày thứ bảy. Bởi vậy, ĐỨC CHÚA đã chúc phúc cho ngày sabát và coi đó là ngày thánh.

[3] Động từ ‘asah trong tiếng Hípri, nghĩa là “làm”, được lập lại không dưới 95 lần trong bảy chương này.

[4] Trong sáu ngày, ngươi sẽ làm công việc của ngươi; nhưng ngày thứ bảy, ngươi sẽ nghỉ, để bò lừa của ngươi được nghỉ ngơi, và để đứa con của nữ tỳ ngươi và người ngoại kiều lấy lại sức.

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.