NGÀY THẾ GIỚI ÔNG BÀ VÀ NGƯỜI CAO TUỔI

24-07-2021 214 lượt xem

Chúa nhật 31/01/2021, tại buổi đọc Kinh Truyền Tin, Đức Thánh Cha Phanxicô đã loan báo rằng ngài quyết định thiết lập Ngày Quốc tế Ông bà và Người cao tuổi. Liền sau đó, đề cập đến ngày 02/02 Lễ Đức Mẹ Dâng Chúa trong Đền Thánh, Đức Thánh Cha  nói:

“Khi ông Simêon và bà Anna, cả hai đều đã cao niên, được Chúa Thánh Thần soi sáng, đã nhận ra Chúa Giêsu là Đấng Mêsia. Ngày nay, Chúa Thánh Thần vẫn gợi lên những suy nghĩ và lời nói khôn ngoan nơi những người cao niên: lời nói của họ rất quý giá vì đó là những bài ca tụng Thiên Chúa và gìn giữ cội nguồn của các dân tộc. Họ nhắc nhở chúng ta rằng tuổi già là một hồng ân và ông bà là mắt xích kết nối các thế hệ khác nhau, để truyền kinh nghiệm sống và đức tin cho những người trẻ. Ông bà thường bị lãng quên và chúng ta quên đi sự phong phú của việc gìn giữ cội nguồn và sự truyền lại này. Và vì điều này, tôi quyết định thiết lập Ngày Quốc tế Ông bà và Người cao tuổi, hằng năm sẽ được cử hành trong toàn Giáo hội vào Chúa nhật thứ IV của tháng Bảy, gần với ngày lễ Thánh Gioakim và Anna, ông bà của Chúa Giêsu. Điều quan trọng là ông bà gặp gỡ con cháu và con cháu gặp gỡ ông bà, bởi vì - như ngôn sứ Giôen nói - trước con cháu, ông bà sẽ mơ, và những người trẻ, lấy sức mạnh từ ông bà, sẽ tiến lên, nói lời ngôn sứ. Và chính xác ngày 02/02 là ngày lễ của cuộc gặp gỡ giữa ông bà với con cháu”.

Tuổi già đáng kính trọng

Ông bà và người cao tuổi là vốn quý của xã hội. Nói đến người cao tuổi là nói đến thành quả cuộc đời và kinh nghiệm thời gian. Nhiều người già ở nước ta và trên thế giới 70-80 tuổi còn sức khỏe vẫn lao động chân tay, đôi lúc là trụ cột gia đình, lao động chăm chỉ, hiệu quả công việc cao hơn một số thanh niên lười nhác. Khi không đủ sức làm đồng áng, người cao tuổi ở nhà chăm trẻ nhỏ, nuôi dạy cháu con, giúp việc gia đình. Vì thế, dân gian Việt Nam có câu “Một mẹ già bằng 3 đứa ở”, hay “Một mẹ già bằng 3 mẫu ruộng”.

Người già được quí trọng trong Đạo cũng như ngoài đời, vì các cụ giàu kinh nghiệm và khôn ngoan, được Thiên Chúa chúc phúc. Tuổi già là biểu tượng cho Vĩnh Cửu; Đấng vĩnh cửu hiện ra với Đaniel dưới hình dáng một vị Kỳ lão (x. Đn 7,9), và trong sách Khải huyền, 24 vị Kỳ lão biểu tượng cho triều đình của Thiên Chúa hằng ca hát ngợi khen vinh quang Ngài cho đến đời đời (x. Kh 4,4; 5,14…). Sự khôn ngoan, sáng kiến của tuổi già được đề cao: “Người cao niên phán đoán, bậc kỳ lão chỉ bảo, thật đẹp đẽ biết bao! Sự khôn ngoan của các vị bô lão, tư tưởng và ý kiến của các bậc danh nhân. Thật đep đẽ chừng nào! Giàu kinh nghiệm là triều thiên cho bậc bô lão. Lòng kính sợ Đức Chúa là niềm hãnh diện của các ngài” (Hc 25, 4-6). Bài học kính thảo kính mẹ cha, báo đền công đức của các cụ là vô giá: “Ai yêu mến cha mình thì đền bù tội lỗi. Ai thảo kính mẹ mình thì như người thu được kho tàng. Hỡi người làm con, hãy gánh lấy tuổi gìa cha ngươi, chớ làm phiền lòng người khi người còn sống. Trí khôn người suy giảm, con cũng hãy nể vì, đừng nhục mạ  người khi con đương sức trai tráng. Của dâng cho cha sẽ không rơi vào quên lãng. Của biếu cho mẹ sẽ đền bù tội lỗi và xây dựng đức công chính. Vào ngày bĩ cực, công việc của con sẽ được nhớ đến, như băng giá trời tối, tội con sẽ tan đi. Người lộng ngôn, khinh cha, dể mẹ, là xúc phạm đến Thiên Chúa, Đấng tác thành nên họ” (Hc 3,1-16).

Ông bà ta xem ra không có khỏe là chuyên đương nhiên, vì (khỏe đâu đến già). Dù yếu về thể lý, sức sống tinh thần, trí nhớ và tâm trí giảm sút lại, nhưng chúng ta không thể phủ nhận những bài học kinh nghiệm quý giá trong sản xuất, kinh doanh, nhất là cách đối nhân xử thế, mực thước về luân thường đạo lý, cùng vớisự uốn nắn, định hướng cho cháu con, giúp xã hội ổn định, an toàn, trật tự hơn là những hành trang quan trọng cho lớp trẻ khi vào đời, khởi nghiệp. Đặc biệt các cụ rất khôn ngoan (khôn đâu đến trẻ). Sách Huấn ca ví người già như cành lá của cây khôn ngoan. Người cao tuổi thì khôn ngoan và kính sợ Chúa: “Gốc rễ của khôn ngoan là kính sợ Đức Chúa. Cành lá của khôn ngoan là cuộc đời trường thọ” (Hc 1,20).

Nhiều cụ đã để lại cho cháu con biết bao điều quí trọng ngoài khôn ngoan ra còn có đạo đức, bóng mát che chở cháu con. George Granville nói: “Tuổi trẻ là mùa của yêu thương, Tuổi già là mùa của Đạo Đức”. Điều này thật đúng, vì ông bà chúng ta có nhiều thời giờ để suy nghĩ sâu xa hơn về hành động và lời nói với cái nhìn luân lý hơn. Thánh lễ hằng ngày là trung tâm của đời sống tinh thần, là cơ hội để gặp gỡ và làm bạn với nhiều người cùng lứa tuổi. Sức không còn để nói, họ im lặng, bình tâm lắng nghe tiếng Chúa, suy gẫm sự đời.

Với sự trải qua, nên ông bà ta là người biết lo, biết liệu, giầu kinh nghiệm. Sách Huấn ca viết: “Còn trẻ con không lo dành dụm, về già lấy đâu ra mà có? Người khôn ngoan phán đoán, bậc lão thành chỉ bảo, thật đẹp đẽ biết bao! Sự khôn ngoan của các vị bô lão, tư tưởng và ý kiến của các bậc danh nhân thật đẹp đẽ chừng nào! giàu kinh nghiệm là triều thiên hàng bô lão lòng kính sợ Đức Chúa là niềm hãnh diện của các đấng ấy” (Hc 25,3-6).

Lần dở lại những trang Kinh Thánh, ta thấy: “Mái đầu bạc là triều thiên vinh hiển” (Cn 16,31); “Tuổi già đáng kính trọng, không phải vì trường thọ, cũng không phải vì cao niên, nhưng vì người đầu bạc thì khôn ngoan. Người tuổi già thì đẹp lòng Chúa, được Chúa yêu dấu” (Kn 4,1-7).

Có người nói: Chúa cho người trẻ sức mạnh và vẻ đẹp là ở thể chất. Còn người già là sức mạnh và vẻ đẹp tâm linh. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II, dù cao tuổi, nhưng vẫn là một thần tượng cho cả giới trẻ cũng như giới già. Ngài sống tuổi già của người với sự tự nhiên thoải mái dễ chịu. Người từng nói: ‘Tôi là một linh mục già yếu’. Người sống tuổi già của người trong niềm tin. Tuổi già có thể trở thành một giai đoạn quí nhất của cuộc đời.

Tuổi già hôm nay chính là ngày mai của chúng ta! Ông bà ta có câu: Yêu trẻ, trẻ đến nhà; kính già, già để tuổi cho. Đây là một quy luật tất yếu của cuộc sống. Vậy hãy biết quí trọng tuổi già, đối xử vẹn tình, trọn nghĩa, đúng đạo làm con. Vì người tuổi già thật đáng kính trọng.

Tuổi già, một hồng ân

Trong xã hội nói chung, quan niệm phổ biến về tuổi già thường là tuổi không hạnh phúc, luôn được hiểu là tuổi cần được trợ giúp, cần chi phí cho chăm sóc y tế. Hàn Lâm viện Tòa Thánh khẳng định: “Tuổi già là một hồng ân của Thiên Chúa và một nguồn lực to lớn, một thành tựu cần được bảo vệ cách cẩn thận, ngay cả khi căn bệnh trở nên không thể chữa trị và cần phải được chăm sóc cách đặc biệt. Và không thể phủ nhận rằng sự phong phú của tuổi già là một kho báu cần được trân trọng và bảo vệ”.

Trở nên già nua là một bằng chứng: thân xác trở nên yếu ớt, sức lực dường như không còn nữa. Nhưng càng thêm tuổi cần phải nhận định một cách khác và phải cho đây là một hồng ân, như có lời chép: “Ta giải cứu và ban nhiều vinh dự, cho sống lâu, tuổi thọ dư đầy, và hưởng ơn cứu độ Ta ban” (Tv 92,16); “Người tuổi già thì đẹp lòng Chúa, được Chúa yêu dấu” (Kn 4,7). Người cao tuổi quả là hồng ân của Thiên Chúa, là phúc lành của Chúa (x. St 11,10-32; Kn 4,7-15), người già được kính trọng bởi “người đầu bạc thì khôn ngoan”.

Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II lúc sinh thời đã nói: “Được sống đến tuổi già là một ân huệ. Không phải vì tất cả mọi người có thể sống đến tuổi này, nhưng vì trước hết, tuổi già cho chúng ta khả năng đánh giá quá khứ, được hiểu và sống mầu nhiệm Phục sinh một cách sâu xa hơn, và được trở nên kho tàng kinh nghiệm quý báu cho Giáo hội”.

Khi nói với giới ông bà, Đức Bênêđictô XVI nhấn mạnh: “Thật là đẹp ở trong tuổi già! Trong mỗi lứa tuổi, ta cần biết khám phá sự hiện diện và phúc lành của Chúa và những phong phú mà lứa tuổi ấy chứa đựng”. Đó là hồng ân.

Tuổi già một mắt xích

Ông bà là mắt xích kết nối các thế hệ khác nhau, những tấm gương sáng về đạo đức, lối sống, kinh nghiệm lao động trong gia đình. Nhiều cụ còn có khả năng và kinh nghiệm trong việc điều hòa, gắn kết các mối quan hệ giữa các thành viên để tạo nên không khí hòa thuận trong gia đình. Đây là việc làm có ý nghĩa thiết thực của người cao tuổi trong vai trò trụ cột trong xây dựng gia đình hạnh phúc, giữ gìn lễ nghĩa gia phong.

Để có sự liên tục, một dòng lịch sử được kéo dài, người trẻ hãy kín múc nơi người già bài học cuộc đời. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng: “Tương lai của một dân tộc cần phải có thế hệ già sống và truyền lại những kinh nghiệm từng trải cho thế hệ trẻ. Nhất thiết đòi có cuộc chuyển giao, nối tiếp, đối thoại và gặp gỡ giữa người già và người trẻ để xây dựng một xã hội công bằng, tươi đẹp, liên đới, và có tinh thần Kitô hơn. Người trẻ là sức mạnh để dân tộc bước đi, nhưng người già cũng củng cố sức mạnh ấy bằng ký ức và sự khôn ngoan. Người cao tuổi thông truyền niềm tin, sự kiên nhẫn, mời gọi chúng ta cầu nguyện, nhất là chuyển cầu, kêu gọi chúng ta ở cạnh những người đang ở trong tình trạng túng thiếu và cần thiết”.

Việc Ðức Maria và thánh Giuse dâng Chúa Giêsu vào Ðền Thánh, Chúa Giêsu đã gặp gỡ dân người mà hai cụ già Symêon và Anna là đại diện. Ðây cũng là cuộc gặp gỡ lịch sử của dân Chúa, gặp gỡ giữa các người trẻ là Ðức Marria và thánh Giuse và các người già là Symêon và Anna. Chúa Giêsu là trung tâm. Ðây còn là cuộc gặp gỡ giữa sự vâng phục của người trẻ và lời tiên tri của người già.

Trong tài liệu “Tuổi già: tương lai của chúng ta” do Hàn Lâm Viện Tòa Thánh về Sự sống cho công bố hôm thứ Ba 09 tháng 02 năm 2021 có câu: “Chỉ nhờ có người già mà người trẻ mới tìm lại được cội nguồn của mình và cũng chỉ nhờ có người trẻ mà người già mới khôi phục được khả năng mơ ước”. Tài liệu gợi lên cho người trẻ một “cuộc gặp gỡ” có thể đưa vào cấu trúc xã hội “nhựa sống mới mang tính nhân văn sẽ làm cho xã hội đoàn kết hơn”. Nhiều lần Ðức Thánh Cha Phanxicô đã khuyến khích những người trẻ gần gũi với ông bà và nói thêm rằng, “người già không phải là gần tới điểm kết thúc, nhưng là mầu nhiệm của vĩnh cửu; để hiểu điều này, chúng ta cần đến gần Thiên Chúa hơn và sống trong mối tương quan mật thiết với Người. Chăm sóc tinh thần cho người già, nhu cầu thân mật với Chúa Kitô và chia sẻ đức tin là một nhiệm vụ bác ái trong Giáo hội”.

Nhân ngày Toàn xá thế giới ông bà và người cao tuổi, chúng ta, những người con cháu gợi nhớ lại công đức cao dầy của ông bà và người cao tuổi mà đem lòng tôn kính. André Maurois, nhà văn Pháp cận đại nói: “Một xã hội mà người già không được kính trọng, một xã hội mà người trẻ không được trìu mến; cả hai đều què quặt”. Vậy, chúng ta hãy vun đắp tinh thần uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, làm con phải hiếu, để thực hành chữ hiếu, luôn kính trọng biết ơn và giúp đỡ người già, những bậc cao niên trong xã hội và Giáo Hội. Ông bà và người cao tuổi là kho tàng kinh nghiệm của nhân loại!

Lm. Antôn Nguyễn Văn Độ

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.