Trong Chúa Nhật thứ năm Phục Sinh, phụng vụ Lời Chúa mời gọi chúng ta suy niệm Tin Mừng theo thánh Gioan, với điểm nhấn là “điều răn mới” về yêu thương mà Chúa Giêsu truyền dạy. Để chuẩn bị tâm hồn, buổi học hỏi Kinh Thánh hôm nay sẽ cùng tìm hiểu chủ đề “Điều răn và điều răn mới” qua bốn nội dung chính: (1) Thuật ngữ “điều răn” và ý nghĩa của nó; (2) Điều răn trong Kinh Thánh; (3) Điều răn trong các Tin Mừng Nhất Lãm; và (4) Điều răn trong Tin Mừng Gioan.

1. Thuật Ngữ “Điều Răn” và Ý Nghĩa

Trong Kinh Thánh, thuật ngữ “điều răn” được diễn tả bằng từ Híp-ri misva và từ Hy Lạp entolē, mang ý nghĩa là mệnh lệnh, sắc lệnh, hoặc chỉ thị do một thẩm quyền ban hành ^[1]. Trong bối cảnh Kinh Thánh, thẩm quyền tối cao chính là Thiên Chúa. Mặc dù Kinh Thánh đôi khi nhắc đến các điều răn trần thế, như mệnh lệnh của vua chúa (x. 2 V 2:43; Es 3; Is 36:21; Gr 35:18), phần lớn các điều răn mang ý nghĩa tôn giáo, được Thiên Chúa ban truyền.

Thuật ngữ “điều răn” nhấn mạnh thẩm quyền của Thiên Chúa hơn là nội dung cụ thể của mệnh lệnh. Điều này được thể hiện rõ trong Ngũ Thư (Tôra), nơi các điều răn được xem là luật do chính Thiên Chúa thiết lập, không phải con người. Chẳng hạn, Thập Điều trên núi Sinai mở đầu bằng lời tuyên bố: “Ta là Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, Đấng đã đưa ngươi ra khỏi đất Ai-cập, khỏi cảnh nô lệ” (Xh 20:2; Đnl 5:6) ^[2]. Các mệnh lệnh trong sách Lêvi cũng thường đi kèm cụm từ “Ta là Đức Chúa” để khẳng định thẩm quyền siêu nhiên, như: “Ngươi không được nguyền rủa người điếc, không được đặt chướng ngại khiến người mù vấp ngã, nhưng phải kính sợ Thiên Chúa của ngươi. Ta là Đức Chúa” (Lv 19:14).

2. Điều Răn trong Kinh Thánh

Trong Kinh Thánh Híp-ri, “điều răn” hay “mệnh lệnh” thể hiện mối tương quan giữa Thiên Chúa – Đấng ban truyền vì yêu thương – và con người – những kẻ lãnh nhận điều răn. Con người được mời gọi đáp trả bằng cả trái tim, tức là với toàn thể con người mình, như một ân huệ từ Thiên Chúa. Vì thế, ý nghĩa sâu xa của điều răn là nối kết con người với Thiên Chúa trong bối cảnh giao ước, đặc biệt là giao ước Sinai (x. Xh 20; Đnl 5).

Điều răn còn mang tính mặc khải, giúp dân Israel trở thành “dân thánh” của Thiên Chúa. Sự bình an và thịnh vượng của dân phụ thuộc vào việc họ trung thành tuân giữ các điều răn, tức là sống theo Tôra. Nguyên tắc này được thể hiện rõ: trung thành với điều răn mang lại hạnh phúc và chiến thắng, trong khi bất trung dẫn đến thất bại và bất hạnh (x. Đnl 28). Do đó, tuân giữ điều răn là sống trung tín với giao ước.

Trong số các điều răn, Thập Điều nổi bật vì được ban trong bối cảnh giao ước Sinai. Tuy nhiên, truyền thống Do Thái xem toàn bộ Tôra – gồm 613 điều răn (365 điều cấm và 248 điều buộc làm) – như luật sống của con người, tương ứng với 365 ngày trong năm và 248 đốt xương trong cơ thể. Điều này nhấn mạnh rằng con người phải sống theo điều răn suốt đời và với toàn thể con người mình.

3. Điều Răn trong Các Tin Mừng Nhất Lãm

Trong các Tin Mừng Nhất Lãm (Mátthêu, Máccô, Luca), điều răn được hiểu trong mối liên hệ với Tôra và các sách Ngôn Sứ. Chúa Giêsu khẳng định: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Lề Luật hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng để kiện toàn” (Mt 5:17-19; x. Mc 10:17-22; Lc 18:18-23). Theo đó, việc tuân giữ điều răn là điều kiện để nên hoàn thiện và bước vào Nước Trời.

Tác giả Mátthêu nhấn mạnh rằng toàn bộ Tôra và các sách Ngôn Sứ được tóm gọn trong hai điều răn yêu thương: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn. Đó là điều răn quan trọng nhất và là điều răn thứ nhất. Điều răn thứ hai cũng giống như vậy: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22:37-40; x. Mc 12:29-31; Lc 10:27). Từ “yêu thương” (agapē trong tiếng Hy Lạp) là nền tảng và mục đích của mọi điều răn, thống nhất tình yêu đối với Thiên Chúa và tha nhân.

Tác giả Mátthêu và Máccô cho thấy việc tuân giữ điều răn, như thảo kính cha mẹ, cũng là cách yêu mến Thiên Chúa (x. Mt 15:3-6; Mc 7:9-13). Tác giả Luca mở rộng khái niệm “người thân cận” qua dụ ngôn Người Samari nhân hậu, nhấn mạnh việc chủ động yêu thương mọi người, không phân biệt nguồn gốc hay tôn giáo (Lc 10:25-37). Như vậy, Chúa Giêsu nối kết và kiện toàn hai điều răn yêu thương từ sách Đệ Nhị Luật (6:5) và Lêvi (19:18), mở rộng ý nghĩa “người thân cận” đến toàn thể nhân loại.

4. Điều Răn trong Tin Mừng Gioan

Trong Tin Mừng Gioan, thuật ngữ “điều răn” (entolē) trước tiên chỉ sứ mạng của Chúa Giêsu, được Chúa Cha truyền dạy. Người khẳng định: “Mạng sống của tôi, không ai lấy đi được, nhưng chính tôi tự ý hy sinh. Tôi có quyền hy sinh và có quyền lấy lại mạng sống ấy. Đó là mệnh lệnh tôi đã nhận từ Cha tôi” (Ga 10:18). Hoặc: “Tôi biết mệnh lệnh của Người là sự sống đời đời. Những gì tôi nói, tôi nói đúng như Chúa Cha đã truyền cho tôi” (Ga 12:49-50).

Điểm đặc biệt trong Tin Mừng Gioan là Chúa Giêsu gọi các điều răn là “của Thầy” hoặc “của tôi”, nhấn mạnh thẩm quyền của Người, bắt nguồn từ Chúa Cha. Tuân giữ điều răn của Chúa Giêsu là yêu mến chính Người: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Điều Thầy truyền dạy anh em là hãy yêu thương nhau” (Ga 15:12, 17). Điều răn yêu thương được gọi là “điều răn mới” (kainē entolē): “Thầy ban cho anh em một điều răn mới: anh em hãy yêu thương nhau; như Thầy đã yêu thương anh em, anh em cũng hãy yêu thương nhau” (Ga 13:34).

Điều răn yêu thương là “mới” vì:

1. Về thời gian: Tiếp nối điều răn yêu thương trong Cựu Ước (Lv 19:18) nhưng được Chúa Giêsu ban truyền trực tiếp cho các môn đệ.

2. Về nền tảng: Tình yêu (agapē) bắt nguồn từ chính Chúa Giêsu, làm nên căn tính của người môn đệ: “Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau” (Ga 13:35).

3. Về tương quan: Người môn đệ sống trong mối dây tình yêu giữa Chúa Cha, Chúa Giêsu, và các môn đệ (Ga 15:9-10).

4. Về cách thức: Yêu thương “như” (kathōs) Chúa Giêsu đã yêu, tức là yêu đến mức hy sinh mạng sống (Ga 13:15; 15:12).

Kết Luận

Thưa quý ông bà và anh chị em, điều răn yêu thương là tâm điểm của đời sống Kitô hữu. Dựa trên lời thánh Gioan trong thư thứ nhất: “Căn cứ vào điều này, chúng ta nhận biết rằng mình biết Thiên Chúa: đó là tuân giữ các điều răn của Người. Ai nói rằng mình biết Người mà không tuân giữ các điều răn, thì đó là kẻ nói dối… Ai yêu thương anh em mình thì ở lại trong ánh sáng” (1 Ga 2:3-5; 2:9-10)[^3]. Xin Chúa giúp chúng ta sống điều răn mới của Chúa Giêsu, yêu thương nhau như Người đã yêu thương chúng ta.

Lm. Vinh Sơn Phạm Xuân Hưng, O.P.

-----------------------------

[1]: Theo A Greek-English Lexicon of the New Testament (BDAG), entolē chỉ “mệnh lệnh” hoặc “luật” từ một thẩm quyền, thường mang ý nghĩa thần học trong Tân Ước.

[2]: Trích dẫn từ bản dịch Kinh Thánh của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ. [^3]: Bản dịch Kinh Thánh của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ, điều chỉnh nhẹ cho phù hợp văn phong.

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.