Dẫn nhập

Tết là một thời khắc giao mùa đặc biệt, khi con người gột rửa điều cũ để bước vào điều mới. Tết Nguyên Đán Bính Ngọ 2026 gợi lên hình ảnh con ngựa. Nhắc đến con ngựa, tôi chợt nhớ ngay đến câu chuyện thánh Phaolô ngã ngựa (x. Cv 9,1–25). Từ đó nảy sinh một thao thức: Kinh Thánh nói gì về con ngựa, và hình ảnh này mang ý nghĩa nào trong biến cố hoán cải của thánh Phaolô trên đường Đa-mát?

Con ngựa trong Kinh Thánh

Trong Kinh Thánh, con ngựa thường mang những ý nghĩa biểu tượng sau:

• Sức mạnh quân sự (Tv 20,8): “Kẻ cậy chiến xa, người nhờ chiến mã, phần chúng tôi, chúng tôi kêu cầu danh Đức Chúa là Thiên Chúa chúng tôi.”

• Sự tự mãn của con người (Cn 21,31): “Chiến mã được chuẩn bị cho ngày giao tranh, nhưng thắng bại thuộc quyền Đức Chúa.”

• Tốc độ, tham vọng và ý chí mạnh mẽ nhưng dễ mất kiểm soát (Tv 33,16–17): “Vua thắng trận đâu phải nhờ hùng binh, tráng sĩ thoát nguy đâu phải bởi dũng lực. Hão huyền thay, mong thắng nhờ chiến mã; nó mạnh đến đâu cũng không cứu nổi người.”

Trong bối cảnh văn hóa Cận Đông cổ đại, con ngựa không chỉ là phương tiện di chuyển hay chiến đấu, mà còn là biểu tượng của quyền lực, uy thế và sự thống trị. Chính vì thế, Cựu Ước nhiều lần cảnh báo các vua Ít-ra-en không nên gia tăng ngựa và chiến xa, bởi điều đó biểu lộ một não trạng cậy dựa vào sức mạnh con người hơn là tín thác nơi Thiên Chúa.

Lòng kiêu ngạo và sự tự mãn thế tục được biểu tượng hóa qua việc lệ thuộc vào ngựa và các phương tiện chiến tranh. Điều này được minh chứng rõ rệt nơi biến cố Biển Đỏ, khi Thiên Chúa tiêu diệt toàn bộ lực lượng xe ngựa hùng mạnh của Ai Cập: “Nước tràn xuống, vùi lấp chiến xa và kỵ binh, vùi lấp toàn thể đạo quân của Pha-ra-ô đã theo con cái Ít-ra-en xuống lòng biển; không một tên nào sống sót.” (Xh 14,28)

Trái lại, khi con ngựa xuất hiện trong bối cảnh Thiên Chúa hành động, hoặc khi được các sứ giả của Người cưỡi, chúng trở thành công cụ của sự quan phòng, phán xét hoặc cứu độ.

Trong sách ngôn sứ Da-ca-ri-a, hình ảnh các sứ giả cưỡi ngựa được sai đi dò xét khắp địa cầu không mang ý nghĩa chiến tranh, nhưng biểu lộ quyền năng quan phòng của Thiên Chúa: “Chúng tôi đã đi khắp mặt đất, và này: toàn cõi đất đều an cư lạc nghiệp.” (Dcr 1,11)

Đặc biệt, sách Khải Huyền trình bày những hình ảnh con ngựa mang tính biểu tượng mạnh mẽ nhất, qua thị kiến về Tứ Kỵ Sĩ (x. Kh 6) và cuộc quang lâm vinh hiển của Đức Giêsu Kitô (x. Kh 19).

Tứ Kỵ Sĩ – biểu tượng của sự phán xét

Khi Chiên Con mở bốn ấn đầu tiên, các kỵ sĩ xuất hiện như những quyền lực được Thiên Chúa cho phép hoạt động trong dòng lịch sử.

Ngựa Đỏ tượng trưng cho chiến tranh và bạo lực, khi “sự bình an bị cất khỏi mặt đất” (x. Kh 6,4). Đó không chỉ là chiến tranh thể lý, mà còn là hậu quả luân lý của việc con người lìa xa Thiên Chúa.

Ngựa Đen (đói kém) và Ngựa Xanh Nhợt (sự chết) tiếp nối, phơi bày thực trạng mong manh và đau thương của nhân loại khi đánh mất nền tảng công chính.

Ngựa Trắng – chiến thắng tối hậu của Đức Kitô

Ngựa Trắng – chiến thắng tối hậu của Đức Kitô

Cần phân biệt Ngựa Trắng ở ấn thứ nhất (x. Kh 6,2) với Ngựa Trắng trong Khải Huyền 19. Con ngựa trắng thứ nhất thường được hiểu như biểu tượng của sự chinh phục giả tạo hoặc quyền lực thế gian. Ngược lại, Ngựa Trắng trong Khải Huyền 19 là hình ảnh của chính Đức Giêsu Kitô: “Bấy giờ tôi thấy trời mở ra, và kìa: một con ngựa bạch; Đấng cưỡi ngựa ấy mang danh hiệu là Thành Tín và Chân Thật; Người xét xử và chiến đấu theo lẽ công minh.” (Kh 19,11)

Đây là chiến thắng chung cuộc của Sự Thật và Công Chính, hoàn toàn đối nghịch với mọi quyền lực hủy diệt của chiến tranh, đói khát và sự chết.

Thánh Phaolô và cú ngã quyết định

Theo sách Công Vụ Tông Đồ (x. Cv 9,1–25), Sao-lô đang trên đường đi đến thành Đa-mát với quyền hạn chính thức để bắt bớ các tín hữu Kitô. Dù Kinh Thánh không nói ngài cưỡi ngựa, nhưng truyền thống nghệ thuật Kitô giáo thường khắc họa hình ảnh này nhằm diễn tả một “cú quật ngã thiêng liêng”: con người bị hạ bệ khỏi đỉnh cao kiêu hãnh để bước vào ánh sáng chân lý.

Trong bối cảnh ấy, con ngựa tượng trưng cho quyền lực, sự nhiệt thành mù quáng và tốc độ của con đường do chính Sao-lô chọn lựa. Cú ngã không phải là tai nạn, mà là sự can thiệp của ân sủng. Bị đánh quỵ khỏi lưng ngựa là bị đánh quỵ khỏi niềm kiêu hãnh trí thức; đôi mắt mù tối để con tim được khai mở.

Từ một người hăng say trên con đường bách hại đạo, Phaolô trở thành kẻ “được Đức Kitô chiếm đoạt” (x. Pl 3,12) và được sai đi loan báo Tin Mừng cho muôn dân. Chính cú ngã ấy là bước ngoặt cứu độ, mở ra một đời sống hoàn toàn quy hướng về Đức Kitô và Hội Thánh của Người.

Ánh sáng hoán cải và linh đạo người tông đồ trong Hội Thánh

Biến cố thánh Phaolô ngã ngựa không chỉ là câu chuyện cá nhân, nhưng còn là khuôn mẫu cho mọi hành trình tông đồ đích thực trong Hội Thánh. Sau cú ngã ấy, Phaolô không tự mình hành động theo cảm hứng riêng, nhưng khiêm tốn bước vào trật tự của Hội Thánh, lắng nghe sự hướng dẫn của các Tông Đồ và để cho sứ vụ của mình được phân định, sai đi và nâng đỡ.

Bài học của thánh Phaolô cho tôi hôm nay

1.  Muốn gặp Chúa, cần dám buông bỏ ‘cái tôi’ và ‘quyền lực’ của mình. Phaolô chỉ được biến đổi khi không còn đứng vững trên sức riêng.

2.  Ánh sáng đích thực đến khi ta để cho Thiên Chúa chất vấn: “Sa-un, Sa-un, sao ngươi bắt bớ Ta?” (Cv 9,4). Thiên Chúa không kết án, nhưng chất vấn để cứu độ.

3.  Điều ta từng chống đối có thể trở thành sứ mạng đời ta. Ân sủng có sức xoay chuyển tận căn lòng người.

4.  Cú ngã không làm nhục con người, nhưng làm con người biết khiêm tốn để bắt đầu lại trong Thiên Chúa, trong sự vâng phục và trung thành.

Trong ánh sáng đó, người hội viên Legio Mariæ được mời gọi sống linh đạo hiệp thông với Đức Kitô – Thân Thể mầu nhiệm của Người (x. TB 9,97-118). Cầu nguyện, vâng lời, trung thành và hoạt động tông đồ không tách rời nhau (x. TB 29,285-286), nhưng gắn bó mật thiết như hơi thở của đời sống tông đồ. Không có chỗ cho chủ nghĩa hoạt động thuần túy địa phương (activismus), khi công việc vượt trước đời sống nội tâm.

Linh đạo ấy cũng mang đậm nét Giáo Hội (ecclesial spirituality): tuyệt đối trung thành với Huấn quyền Hội Thánh, với Đức Giám mục giáo phận và với linh giám (x. TB 28,280.7; 40,554). Người Legio Mariæ không đi trước Hội Thánh, không đi sau Hội Thánh, nhưng đi trong Hội Thánh, tránh mọi khuynh hướng cá nhân chủ nghĩa và luôn đặt mình trong trật tự cũng như cơ cấu phẩm trật.

Chính trong tinh thần đó, kỷ luật thiêng liêng của Legio Mariæ được đón nhận không như gánh nặng, nhưng như một ân ban của tình yêu: trung thành dự họp hằng tuần, thự thi công tác tông đồ được trao phó, trung thành với Thủ Bản. Đây không phải là kỷ luật quân phiệt, nhưng là kỷ luật đào luyện con tim tông đồ, giúp mỗi hội viên Legio Mariæ lớn lên trong khiêm nhường, vâng phục và bền bỉ.

Lời mời gọi cho Năm Mới Bính Ngọ

Năm mới Bính Ngọ 2026 đang về trên quê hương đất nước, Hội Thánh Việt Nam mời gọi mỗi người tín hữu trở nên người loan báo Tin Mừng: ‘Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai’. Có lẽ, bài học lớn nhất về “con ngựa của tôi” chính là điều này: theo Chúa không đòi hỏi con ngựa chạy nhanh, nhưng cần một con tim biết lắng nghe, suy niệm ‘5 phút Lời Chúa mỗi ngày’, để trong mọi biến cố của đời sống, tôi có thể chu toàn sứ mạng được trao phó: “Anh em hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin Mừng cho mọi loài thụ tạo.” (Mc 16,15)

Kính chúc quý Cha Linh giám và quý anh chị Legio Mariæ Năm Mới Bính Ngọ bình an và hạnh phúc.

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.