Ảnh: junipercommunities.com - Khi cha mẹ già đi, vấn đề làm thế nào để hỗ trợ họ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Làm thế nào để tổ chức trong gia đình có anh chị em nhằm chăm sóc cha mẹ khi các ngài cao tuổi?

Việc chăm sóc cha mẹ khi các ngài bước vào tuổi xế chiều đòi hỏi sự tổ chức chu đáo. Giữa việc phân chia trách nhiệm và duy trì sự quân bình trong gia đình, mỗi gia đình có anh chị em lại hình thành cách thức riêng để nâng đỡ nhau. Những chứng từ sau đây cho thấy điều đó.

Khi cha mẹ ngày càng lớn tuổi, vấn đề đồng hành và chăm sóc trở thành mối bận tâm trung tâm. Sự mệt mỏi, bệnh tật, cô đơn, suy giảm khả năng tự chủ… các nhu cầu thay đổi theo thời gian, và con cái thường phải huy động để đáp ứng. Nhưng làm sao tổ chức trong gia đình có anh chị em mà không tạo nên căng thẳng? Làm sao phân định vai trò? Và nhất là, làm sao gìn giữ các mối tương quan gia đình?

Bảo đảm sự phối hợp tốt trong gia đình có anh chị em

Trong một số gia đình, cuộc trao đổi đến quá muộn. Bà Véronique, 58 tuổi, nhớ lại rằng mọi sự đã được quyết định trong tình thế khẩn cấp. “Chúng tôi đợi đến khi mẹ bị ngã mới họp lại. Chúng tôi phải đưa ra quyết định trong hoảng loạn, với rất nhiều cảm xúc và cả những lời trách móc.” Như bà, nhiều người tiếc rằng mình đã không tiên liệu sớm hơn. Thực vậy, trao đổi từ sớm giúp tháo gỡ không ít căng thẳng.

Rất nhanh, một thực tế trở nên rõ ràng: không phải mọi người con đều có thể dấn thân theo cùng một cách thức. Những ràng buộc nghề nghiệp, khoảng cách địa lý, hoàn cảnh gia đình hoặc tài chính khiến việc phân chia hoàn toàn bình đẳng trở nên không thực tế. Vấn đề không phải là đạt tới sự ngang bằng tuyệt đối, nhưng là tìm ra một cách tổ chức phù hợp với tất cả.

Ông Georges, sống cách cha mình – nay đã 90 tuổi – hàng ngàn kilômét, cho biết ông từng mang mặc cảm áy náy trong thời gian dài. “Tôi chỉ có thể hiện diện một hoặc hai lần mỗi năm. Chính người anh em song sinh của tôi chăm sóc cha, thường xuyên thăm viếng, đi chợ và đưa cha đến các cuộc hẹn y tế, vì cha không còn được phép lái xe nữa”, ông tâm sự. Ông cũng nhấn mạnh rằng vấn đề tài chính có thể làm lung lay sự quân bình trong gia đình khi chăm sóc cha mẹ cao tuổi. Ai sẽ chi trả cho dịch vụ chăm sóc tại nhà? Có nên mở một tài khoản chuyên biệt? Phân chia chi phí thế nào khi hoàn cảnh tài chính mỗi người khác nhau? Tiền bạc dễ dàng trở thành điểm quy tụ căng thẳng. Theo ông, làm rõ phần đóng góp của mỗi người và duy trì sự minh bạch hoàn toàn sẽ giúp tránh những hiểu lầm biến thành oán giận lâu dài. “Vì tôi không thể hiện diện thể lý bên cha, tôi đã đề nghị với anh mình đảm nhận chi phí chăm sóc tại nhà và một số khoản chi tiêu thường xuyên”, ông kể. Cách thức ấy giúp hai anh em làm sáng tỏ vấn đề tài chính và tránh những ấm ức âm thầm.

Trong các gia đình có anh chị em, thường luôn có một người làm nhiều hơn những người khác. Điều quan trọng là chấp nhận thực tế ấy và đừng đẩy sự việc đến xung đột.

Nhưng vượt lên trên cảm xúc, tổ chức cụ thể đóng vai trò quyết định. Một lịch chung để ghi các cuộc hẹn y tế, một không gian chung để lưu trữ các giấy tờ quan trọng hoặc một nhóm trao đổi riêng có thể đơn giản hóa đáng kể việc phối hợp. Bà Régine đã không ngần ngại lập một nhóm WhatsApp với các anh em của mình, đơn giản đặt tên là “Mẹ”, nhằm xây dựng một cách tổ chức mang tính tập thể hơn. “Các quyết định được đưa ra một cách tập thể ở đó. Chúng tôi trao đổi và phân chia công việc”, bà giải thích, đồng thời cho biết mẹ bà, năm nay 89 tuổi, đôi khi bị suy giảm trí nhớ. Nhanh chóng, người anh cả đảm nhận việc liên lạc về các vấn đề y tế, trong khi bà phụ trách các thủ tục hành chính. “Người anh khác của tôi, sống ở Cannes, ngủ lại với mẹ mỗi khi anh ấy ghé Paris”, bà nói thêm.

Tìm vị trí của mình theo khả năng riêng

Gia đình ông Xavier cũng thiết lập một cơ cấu vận hành trôi chảy cách đây năm năm, từ khi mẹ ông – nay đã 95 tuổi – không còn có thể lái xe. Trong năm người con, một người phụ trách các thủ tục hành chính, một người khác gần như mỗi tối đều đến dùng bữa với mẹ. “Người này cũng có nhiều thời gian hơn để giúp những việc sửa chữa cần thiết, chẳng hạn như đổ đầy bồn dầu sưởi”, ông Xavier cho biết. Một người con khác gọi điện mỗi ngày, và một người con gái vừa đến thăm bà vào dịp cuối tuần. “Khi chị tôi không rảnh, thì ba người con của chị đến ở bên bà ngoại”, ông nói thêm. Gia đình còn tìm được những người khác có thể trợ giúp mẹ mình: “Một người giúp việc đến hai lần mỗi tuần để dọn dẹp và bầu bạn với mẹ, bên cạnh một người khác đưa bà đi chợ hoặc ra bãi biển”.

Đôi khi, tuy nhiên, không có một cơ cấu chính thức nào được thiết lập và mọi sự diễn ra cách tự nhiên. Bà Laetitia đã trải nghiệm điều ấy khi mẹ bà phải phẫu thuật ung thư và hôn mê suốt ba tuần. “Với hai anh em trai, chúng tôi không bao giờ cần một kế hoạch tổ chức cụ thể. Mỗi người làm những gì mình có thể trong hoàn cảnh lúc ấy, tùy theo khả năng”, bà kể lại. Chính bà đảm nhận việc liên lạc với các bác sĩ và chăm sóc mẹ khi bà trở về nhà. Một người anh nấu ăn, người còn lại đi chợ. Không có bảng phân công hay các cuộc họp định kỳ, chỉ có sự liên đới tự phát. “Bất cứ sự trợ giúp nào cũng quý giá”, bà nhấn mạnh, đồng thời cho rằng trong những thời khắc nghiêm trọng ấy, điều quan trọng không phải là sự hoàn hảo của cơ cấu tổ chức, nhưng là sự đóng góp của mỗi người theo khả năng mình.

Đồng hành với cha mẹ cao tuổi: lời khuyên của một chuyên gia tâm lý

Việc chăm sóc cha mẹ cao tuổi đôi khi cũng làm sống lại lịch sử gia đình, những cạnh tranh thuở thiếu thời hay những tổn thương cũ. Bà Mathilde, 63 tuổi, đang chăm sóc mẹ mình trong khi người anh của bà – vì những lý do riêng – không tham gia gì cả, đã diễn tả điều đó cách minh triết: “Trong các gia đình có anh chị em, luôn có một người làm nhiều hơn những người khác. Điều quan trọng là chấp nhận và không đẩy tới xung đột, vì điều đó chỉ làm gia tăng căng thẳng.” Đối với bà, việc gìn giữ mối tương quan huynh đệ cũng quan trọng như đạt được một sự phân chia hoàn toàn công bằng.

Như thế, mỗi gia đình sắp xếp theo lịch sử, phương tiện và hoàn cảnh riêng của mình. Đôi khi, một thành viên tự nhiên đảm nhận vai trò điều phối; đôi khi, động lực mang tính ngang hàng hơn. Điều thường tạo nên khác biệt chính là khả năng nói lên những mong đợi và giới hạn của mỗi người, đồng thời lưu tâm đến lịch sử gia đình và tính cách của từng người. Điều cốt yếu không phải là có một mô hình duy nhất, nhưng là để cha mẹ cảm thấy được bao bọc yêu thương và để anh chị em, dù mức độ dấn thân khác nhau, vẫn có thể tiếp tục đối thoại với nhau. Bởi lẽ, đồng hành với cha mẹ khi các ngài cao tuổi cũng là cơ hội để suy tư lại và củng cố mối dây liên kết giữa anh chị em.

Cùng khám phá những tư tưởng của các vị đại thánh về tuổi già:

“Phúc thay người nâng đỡ tôi sống mùa thu của đời mình.”
— T. Vinh Sơn Phaolô

“Dẫu sự hiện hữu của mỗi chúng ta mong manh thế nào đi nữa, chúng ta vẫn được nâng đỡ bởi niềm xác tín rằng, vì có linh hồn thiêng liêng, chúng ta vượt qua cả cái chết.”
— T. Gioan Phaolô II

“Khi tôi yếu, chính là lúc tôi mạnh.” (2 Cr 12,10)
— T. Phaolô Tông đồ

“Đừng nói: Bao lâu còn có thể, tôi đã làm việc; khi về già, tôi phải nghỉ ngơi. Bạn không biết mình có thể đẹp lòng Thiên Chúa trong tuổi trẻ hay tuổi cao niên.”
— T. Giêrônimô

“Dù con người bên ngoài của chúng ta có tiêu hao đi, thì con người bên trong vẫn ngày ngày được đổi mới.” (2 Cr 4,16)
— T. Phaolô Tông đồ

“Hãy kính trọng mái đầu bạc, vì vẻ đáng kính bên ngoài ấy cho ta suy đoán rằng con người nội tâm cũng mang mái đầu bạc của sự khôn ngoan.”
— T. Gioan Kim Khẩu

“Người ta kính trọng tuổi già không vì tình trạng thể lý bất toàn của thân xác, nhưng vì sự khôn ngoan của linh hồn, điều được giả định nhờ kinh nghiệm của năm tháng.”
— T. Tôma Aquinô

“Luôn lưu tâm đến sự yếu đuối của họ; đừng áp đặt trên họ những nghiêm ngặt của luật dòng, nhưng hãy dành cho họ sự ân cần dịu dàng.”
— T. Biển Đức

“Nếu khi tôi chết mà nhận ra Thiên Chúa không hiện hữu, tôi sẽ thật ngỡ ngàng; nhưng tôi sẽ không hối tiếc vì đã sống đời mình trong niềm tin vào Tình Yêu.”
— T. Gioan Maria Vianney

“Khi giờ ‘vượt qua’ sau cùng đến, xin cho chúng con biết đón nhận với tâm hồn bình an, không hối tiếc điều gì phải bỏ lại.”
— T. Gioan Phaolô II

“Tuổi già của tôi sẽ được đội triều thiên bằng mái tóc bạc của sự khôn ngoan, nhưng không héo úa vì sự suy tàn của xác thịt.”
— T. Âugutinô

“Tôi ban cho chúng sự sống đời đời; chúng sẽ không bao giờ phải diệt vong.” (Ga 10,28)
— T. Gioan Tông đồ

Anna Ashkova - Fr.aleteia.org

con sóng nhỏ chuyển ngữ

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.