Artur Kluz cam kết trau dồi cách tiếp cận đúng đắn đối với công nghệ và trí tuệ nhân tạo. (ảnh: MINH HỌA BỞI MELISSA HARTOG/NATIONAL CATHOLIC REGISTER / NGUỒN ẢNH: SHUTTERSTOCK VÀ DO ARTUR KLUZ CUNG CẤP)

Khi thông điệp mới của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về trí tuệ nhân tạo (AI) bắt đầu tạo nên những ảnh hưởng sâu rộng trong giới công nghệ, một doanh nhân và nhà đầu tư công nghệ Công giáo tại Washington, có nhiều mối liên hệ với Thung lũng Silicon, nhận định rằng ngày càng có nhiều người trực tiếp phát triển AI sẵn sàng đối thoại với Giáo hội về viễn tượng luân lý của Kitô giáo.

Ông Artur Kluz cho biết chính bản thân ông đã chứng kiến sự thay đổi này.

Năm ngoái, qua National Catholic Register, ông đưa ra một sáng kiến đầy tham vọng: thành lập một đoàn "hiệp sĩ" Kitô giáo mới, quy tụ những người hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ, tài chính và khởi nghiệp, sẵn sàng đồng hành cùng Giáo hội trước những thách đố cũng như cơ hội mang tính văn minh do các công nghệ mang tính chuyển đổi đem lại, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và việc khám phá không gian.

Điều ông không ngờ tới chính là những người đã chủ động liên hệ với mình.

Các nhà sáng lập doanh nghiệp, kỹ sư và các nhà đầu tư vốn mạo hiểm — từ Thung lũng Silicon, Bruxelles cho đến Rôma, kể cả nhiều người không phải là người Công giáo — đã tìm đến ông sau khi đọc lời kêu gọi ấy và khuyến khích ông nhanh chóng hiện thực hóa sáng kiến.

Đối với Kluz, người vừa được Vatican mời phát biểu tại Liên Hiệp Quốc vào ngày 8 tháng 7 về chủ đề hòa bình và trí tuệ nhân tạo, phản hồi này cho thấy một thực tế đáng chú ý: nhiều người đang xây dựng công nghệ AI thực sự mong muốn đối thoại về những vấn đề luân lý và nhân học mà AI đặt ra.

Ông chia sẻ với National Catholic Register:

"Câu hỏi sâu xa không đơn thuần là ai hiểu biết nhiều hơn về AI, nhưng là chúng ta đặt niềm tin nơi ai để hướng dẫn nhân loại vượt qua thời đại công nghệ này."

Một sự xích lại gần nhau giữa Giáo hội và thế giới công nghệ

Xu hướng xích lại gần nhau giữa Giáo hội và giới công nghệ cũng vừa được xác nhận bởi cha Brendan McGuire, một cựu giám đốc điều hành tại Thung lũng Silicon, hiện là linh mục quản xứ giáo xứ Thánh Simon ở Los Altos, bang California.

Trong cuộc phỏng vấn với EWTN News Nightly, cha McGuire cho biết công ty AI Anthropic đã duy trì các cuộc đối thoại hằng tháng với các chuyên gia của Giáo hội với mức độ ngày càng sâu rộng trong suốt năm qua. Theo ngài, các nhà lãnh đạo công nghệ đang tích cực tìm kiếm sự khôn ngoan để đối diện với những hệ quả do chính các công cụ họ tạo ra.

Chính trong bối cảnh đó, ngày 25 tháng 5, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã ban hành Magnifica Humanitas, văn kiện giáo hoàng đầu tiên dành riêng để suy tư về trí tuệ nhân tạo và những hệ quả của nó đối với nhân loại.

Công nghệ như một tấm gương phản chiếu

Theo Artur Kluz, Magnifica Humanitas không mở ra một hướng đi hoàn toàn mới, nhưng đúng hơn là sự xác nhận ở cấp độ Huấn quyền đối với những vấn đề mà Giáo hội vốn luôn có khả năng giải đáp.

Ông nhận định:

"Các câu hỏi có thể mới mẻ, nhưng nền tảng luân lý thì không thay đổi. Phẩm giá con người, công ích, tình liên đới, nguyên tắc bổ trợ, công lý và hòa bình vẫn luôn là những trụ cột của Học thuyết Xã hội Công giáo."

Theo cách đọc của ông, trọng tâm của thông điệp nằm ở việc nhìn nhận chân lý như một thiện ích chung, đồng thời khẳng định rằng công nghệ không bao giờ là điều trung lập về mặt luân lý.

Ông giải thích:

"AI, cũng như mọi công nghệ khác, xét cho cùng là hệ quả của chính con người chúng ta. Công nghệ và các ứng dụng của nó phản ánh nền văn hóa, các giá trị và tình trạng luân lý của những người thiết kế, phát triển và sử dụng nó."

Đó cũng là lý do, theo ông, tiếng nói của Giáo hội có giá trị đặc biệt trong những nơi mà các kỹ sư và nhà đầu tư đang đưa ra các quyết định có khả năng định hình tương lai của nền văn minh.

Ông nói:

"Tôi khó có thể hình dung rằng người ta có thể xây dựng những hệ thống AI thực sự lấy con người làm trung tâm và dựa trên các nguyên tắc luân lý, nếu chính họ không cố gắng sống theo những nhân đức ấy. Công nghệ chính là tấm gương phản chiếu những người tạo ra nó."

Theo ông, điều thời đại hôm nay cần không chỉ là chuyên môn kỹ thuật, mà còn là một thứ 'trí tuệ thiêng liêng' (spiritual intelligence), nghĩa là khả năng tạo nên những không gian cho sự thinh lặng, chiêm niệm, cầu nguyện và suy tư.

"Chính trong không gian ấy, sự khôn ngoan được sinh ra."

AI khơi dậy những câu hỏi sâu xa nhất của con người

Điều nghịch lý mà Artur Kluz nhận thấy là: AI và công nghệ càng trở nên mạnh mẽ bao nhiêu thì con người dường như càng ý thức rõ hơn những giới hạn của chúng, từ đó mở ra một sự quan tâm mới đối với các vấn đề tôn giáo trong nhiều lĩnh vực của thế giới công nghệ.

Ông cho biết, chỉ ba năm trước đây, những cuộc trao đổi về Thiên Chúa, linh hồn hay ý thức vẫn còn khá hiếm hoi trong giới công nghệ, đặc biệt tại Thung lũng Silicon. Thế nhưng ngày nay, những chủ đề ấy không còn nằm ở bên lề các cuộc thảo luận nữa. Theo ông, bối cảnh toàn cầu ngày càng nhiều biến động đã buộc nhiều người phải đối diện với những câu hỏi mà công nghệ tự nó không thể giải đáp.

Ông cũng lưu ý rằng trong những năm gần đây, nhiều nhà thờ Công giáo tại khu vực Vịnh San Francisco (Bay Area) – trung tâm của ngành công nghệ Hoa Kỳ – đã ghi nhận số lượng tín hữu là các kỹ sư công nghệ và chuyên gia AI tham dự Thánh lễ ngày càng gia tăng.

Kluz nêu lên hàng loạt câu hỏi căn bản:

"Ý thức là gì? Làm người có nghĩa là gì? Chúng ta có linh hồn không? Tại sao chúng ta hiện hữu? Điều gì làm cho con người trở nên độc nhất vô nhị?"

Theo ông, những câu hỏi ấy đang một lần nữa trở thành mối bận tâm của một thế giới vốn đã gạt Thiên Chúa và mọi chiều kích siêu việt sang bên lề trong nhiều thập niên qua.

Ông nhận định:

"Công nghệ có thể xử lý thông tin, nhưng không thể thay thế sự khôn ngoan. Nó có thể tạo ra các câu trả lời, nhưng không thể trả lời những khắc khoải sâu thẳm nhất trong trái tim con người."

Ông Pat Dunford, Giám đốc cộng đồng của mạng lưới đầu tư dựa trên đức tin SENT Ventures, cũng nhận thấy cùng một xu hướng.

Ông chia sẻ với National Catholic Register:

"Tất cả chúng ta đều chứng kiến những bài báo gần đây nói về một sự thức tỉnh Kitô giáo tại Thung lũng Silicon, hoặc ít nhất là việc người ta không còn xem việc công khai mình là Kitô hữu trong các công ty khởi nghiệp và giới công nghệ là điều cấm kỵ."

Theo Dunford, việc Kluz nhấn mạnh đến sự đào luyện luân lý đáp ứng đúng một nhu cầu rất thực tế, bởi vì:

"Tiến bộ công nghệ chỉ có thể cho chúng ta biết điều gì (what), chứ không thể trả lời tại sao (why)."

Từ những nguyên tắc đến các cơ cấu

Nếu Magnifica Humanitas trình bày những nguyên tắc luân lý nền tảng, thì theo Kluz, thách đố kế tiếp là phải xây dựng những cơ chế và định chế có khả năng hiện thực hóa các nguyên tắc ấy.

Thông qua Giải thưởng Kluz về PeaceTech (Kluz Prize for PeaceTech), ông đã xây dựng một trong số rất ít những cơ chế có hệ thống nhằm nhận diện và tôn vinh các sáng kiến công nghệ thực sự phục vụ phẩm giá con người và sự phát triển toàn diện.

Đến nay, giải thưởng đã nhận được hơn 350 hồ sơ đến từ 82 quốc gia. Lễ kỷ niệm năm thứ năm của giải thưởng sẽ được tổ chức tại New York vào tháng Chín, đúng dịp diễn ra Tuần lễ Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Trong số những dự án được trao giải năm 2025 có:

• Common Space, đang phát triển một sứ mạng vệ tinh độc lập nhằm phục vụ công cuộc kiến tạo hòa bình và các hoạt động nhân đạo.

• Aerobotics7, phát triển các máy bay không người lái ứng dụng AI giúp phát hiện và vô hiệu hóa bom mìn tại các vùng xung đột, trong đó có Ukraine.

Kluz nhấn mạnh:

"Một trong những bài học quan trọng nhất của kỷ nguyên AI là: thông tin đáng tin cậy có ý nghĩa vô cùng to lớn. Các hệ thống AI chỉ tốt khi chất lượng của nguồn thông tin mà chúng được xây dựng trên đó thực sự đáng tin."

Đối với Pat Dunford, những sáng kiến như Giải thưởng Kluz chứng minh rằng các doanh nhân Công giáo không còn hoạt động riêng lẻ.

Ông nói:

"Các doanh nhân Công giáo đang bắt đầu liên kết với nhau ở quy mô lớn."

Ông nhắc lại lời mời gọi của Đức Giáo hoàng dành cho giới doanh nhân hãy đảm nhận 'phần bức tường của chính mình' trong công cuộc xây dựng công ích. Chính cụm từ ấy đã được mạng lưới SENT Ventures chọn làm khẩu hiệu để diễn tả hình ảnh những "Saintly Builders" (Những người kiến tạo nên sự thánh thiện).

Chuẩn bị những cố vấn tương lai cho Giáo hội

Đối với sáng kiến thành lập một đoàn các nhà công nghệ Kitô giáo mà ông đã đề xuất từ tháng Mười Một năm ngoái, Kluz cho biết ông đang xúc tiến cách thận trọng và có phương pháp.

Cuộc gặp gỡ chính thức đầu tiên dự kiến sẽ diễn ra vào cuối năm nay.

Nhóm mà ông hình dung sẽ quy tụ các doanh nhân, nhà sáng lập công nghệ, kỹ sư, nhà đầu tư, học giả, các nhà hoạch định chính sách, triết gia và thần học gia – những người được tuyển chọn không phải vì sự giàu có hay danh tiếng, nhưng vì niềm xác tín, tư cách và năng lực chuyên môn.

Sáng kiến này, cùng với triết lý mà ông gọi là "VirtueTech" (Công nghệ được định hướng bởi các nhân đức), đã nhận được sự ủng hộ của SENT Ventures và The David Network, một tổ chức phi lợi nhuận đặt nền trên đức tin, hoạt động trong lĩnh vực công nghệ tại Hoa Kỳ.

Kluz cho biết gần đây ông đã tham dự một bữa tối tại San Francisco với nhiều chuyên gia Kitô giáo trẻ đang làm việc cho những công ty AI và công nghệ tiên tiến có ảnh hưởng nhất hiện nay.

Ông xem đây là cơ hội để trực tiếp cảm nhận bầu khí của giới công nghệ và lắng nghe một thế hệ đang góp phần định hình tương lai.

Ông chia sẻ:

"Điều làm tôi rất ấn tượng là nhiều người trẻ đang phát triển công nghệ không còn chỉ muốn bàn luận về một 'Thiên Chúa của triết học' như một khái niệm trừu tượng. Họ thực sự khao khát được gặp gỡ và nhận biết Thiên Chúa hằng sống."

Đào luyện con người là mục tiêu lâu dài của ông.

Hiện nay, ông đang tài trợ cho một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Rôma nghiên cứu về thần học và vật lý lượng tử. Đồng thời, ông dự định cấp học bổng cho các đan sĩ, linh mục, tu sĩ nam nữ cũng như giáo dân – trong đó có các nhà sáng lập công nghệ, kỹ sư và lập trình viên – đang nghiên cứu tại giao điểm giữa tư tưởng Công giáo và các công nghệ mới.

Mục tiêu là tạo điều kiện để họ theo học tại các trường đại học Công giáo ở Rôma.

Kluz cảnh báo:

"Điều tôi ngày càng nhận thấy là nhiều người mong muốn trở thành chuyên gia về giáo huấn Công giáo, AI hoặc công nghệ mà lại không thực sự hiểu biết sâu sắc cả hai lĩnh vực. Điều này rất nguy hiểm, nhất là khi chính những người ấy một ngày nào đó có thể trở thành cố vấn của Đức Giáo hoàng."

Theo ông, thách đố sâu xa nhất mà thông điệp Magnifica Humanitas đặt ra không hướng trước hết đến Thung lũng Silicon, nhưng hướng về chính Giáo hội.

Giáo hội được mời gọi đào luyện những con người đủ khôn ngoan để hướng dẫn một nền văn minh đang tạo ra các công cụ nhanh hơn khả năng hiểu được cách sử dụng chúng một cách đúng đắn.

Kluz kết luận:

"Cuộc đua thực sự của kỷ nguyên AI sẽ không diễn ra giữa các công ty hay giữa các quốc gia, nhưng giữa sự khôn ngoan và quyền lực."

Solène Tadié – Ncregister.com

con sóng nhỏ chuyển ngữ

Solène Tadié là phóng viên thường trú tại châu Âu của EWTN News.

Là một nhà báo mang hai quốc tịch Pháp và Thụy Sĩ, hiện làm việc giữa Rôma và Budapest, bà đã nhiều năm theo dõi và đưa tin về các lĩnh vực tôn giáo, chính trị và văn hóa trên khắp châu Âu.

Trước đây, bà từng cộng tác với chuyên mục Văn hóa của nhật báo L'Osservatore Romano, tờ báo chính thức bằng tiếng Ý của Tòa Thánh.

Ngoài công việc báo chí, bà thường xuyên tham gia với tư cách diễn giả và điều phối viên tại các hội nghị quốc tế về những vấn đề lớn liên quan đến xã hội và nền văn minh đương đại.

Bà là tác giả của một tác phẩm dạng phỏng vấn dài với Đức Hồng y Péter Erdő, dự kiến xuất bản dưới nhan đề Le Royaume et le monde (Nhà xuất bản Cerf, năm 2026). Đồng thời, bà cũng đang thực hiện một cuốn sách về sự canh tân của đức tin Công giáo tại châu Âu, dự kiến phát hành tại Hoa Kỳ vào năm 2027.

Bà có bằng thạc sĩ báo chí của Đại học Roma Tre (Ý) và bằng cử nhân triết học của Đại học Giáo hoàng Thánh Tôma Aquinô (Angelicum) tại Rôma.

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.