Thánh Tôma Aquinô sinh năm 1224 tại Rocca Sicca, nước Ý, trong lâu đài cha truyền con nối của bá tước Aquinô ở tỉnh Neapolitan. Khi còn trong bụng mẹ, một vị thánh đã nói tiên tri cho bà Theodora, nữ bá tước Aquinô, mẹ của Thánh Tôma: “Này bà, hãy vui mừng vì bà đã có một đứa con trai mà bà sẽ đặt tên là Tôma… Nó có sự học hỏi và sự thánh thiện mà không nơi nào trên thế giới có thể sánh được.”

Lời tiên tri đã ứng nghiệm và thế giới vui mừng. Năm 1319, tại buổi điều trần về việc tuyên thánh cho Tôma Aquinô, tổng giám mục thành phố Naples đã làm chứng rằng “Đấng Cứu Độ của chúng ta đã sai đến, với tư cách là tiến sĩ chân lý để soi sáng thế giới và Giáo Hội hoàn vũ, đầu tiên là Tông Đồ Phaolô, sau đó là GM. Augustinô, và cuối cùng là LM. Tôma Aquinô, cho đến tận thế sẽ không ai thành công bằng các ngài.”

Tu sĩ LM. Tôma được tuyên thánh năm 1324, năm mươi năm sau khi ngài qua đời, ĐGH Gioan XXII tuyên bố ngài là một vị thánh của Giáo Hội Công Giáo. Năm 1568, Thánh Tôma Aquinô được phong là Tiến Sĩ Hội Thánh. Năm 1879, ĐGH Lêô XIII tuyên bố rằng thần học của Thánh Tôma là sự trình bày dứt khoát về giáo lý Công Giáo và hàng giáo phẩm nên lấy những lời dạy của ngài làm nền tảng cho lập trường thần học.

Sự kết hợp giữa học thức tuyệt vời và sự thánh thiện là điều rất hiếm. Người học rộng thường kiêu ngạo, người thánh thiện không phải ai cũng có học. Học trò xuất sắc Etienne Gilson của Thánh Tôma Aquinô chứng thực rằng Tôma sở hữu hai đức tính cao độ hiếm khi tìm thấy ở cùng một người: khiêm tốn và táo bạo. Sự khiêm tốn cho phép ngài nhìn thấy sự thật của mọi thứ mà không để cái tôi của mình cản trở. Sự táo bạo cho phép ngài kiên trì bám lấy sự thật mà ngài đã nhìn thấy.

Là một người ham đọc sách, nhà vật lý nổi tiếng Werner Heisenberg tuyên bố rằng trong số nhiều tác giả mà ông nghiên cứu, Thánh Tôma Aquinô là người có tư tưởng cởi mở nhất. Bộ Tổng Luận Thần Học (Summa Theologica) là bản tóm tắt hầu như tất cả kiến thức có sẵn vào thời của ngài. Tuy nhiên, đức tính này được kết hợp với sự trung thành kiên quyết của ngài với sự thật của sự vật. Giống như bàn tay được thiết kế mở ra và khép lại để nắm bắt một thứ gì đó, miệng mở ra và khép lại để ăn, tâm trí của Thánh Tôma Aquinô cởi mở với sự thật mà ngài đã hiểu một cách chắc chắn.

Thánh Tôma Aquinô viết một cách đơn giản và sâu sắc. Câu sau đây mô tả trọng tâm nhận thức luận của ngài và thể hiện tính khách quan của ngài một cách rất rõ ràng: “Trí tuệ con người được đo lường bằng sự vật nên tư tưởng của con người không tự nó là đúng mà được gọi là đúng nhờ sự phù hợp của nó với sự vật.” Ngài không quan tâm việc chạy theo xu hướng. Ngài vô hại trước bất kỳ nhu cầu nào về sự khen ngợi. Sự thật luôn là ánh sáng dẫn đường cho ngài dù nó có thể trái ngược với thời đại đến mức nào.

Đương thời, triết gia Peter Kreeft đã tuyên bố rằng Tôma Aquinô là triết gia vĩ đại nhất trong số các triết gia vì ngài là ngọn hải đăng của “sự thật, lẽ thường, thực tế, sự rõ ràng, sự sâu sắc, sự chính thống và hiện đại.” Từ cuối cùng trong lời khen ngợi này đề cập thực tế là Tôma luôn cập nhật. Tuy nhiên, triết học của ngài không bao giờ tách rời khỏi nhân loại. Ngài viết: “Lòng tốt lớn nhất mà một người có thể dành cho bất kỳ người nào là hướng dẫn họ đến sự thật.”

Cuối cùng, sự thánh thiện và lòng nhân đạo của ngài được thể hiện rõ ràng trong một lời cầu nguyện của ngài: “Lạy Chúa là Thiên Chúa của con, xin ban cho con trí tuệ để nhận biết Ngài, tấm lòng để tìm kiếm Ngài, khôn ngoan để tìm gặp Ngài, đức hạnh để làm đẹp lòng Ngài, kiên trì trung tín chờ đợi Ngài, và hy vọng cuối cùng được ôm Ngài.”

NOI GƯƠNG CÁC VỊ THÁNH NHƯ THÁNH THOMAS AQUINAS

Có rất nhiều vị thánh – đủ mọi độ tuổi – đáng để chúng ta noi gương.

Thật là một lợi ích tuyệt vời mà tất cả chúng ta có được trong đại gia đình trên trời, sự hiệp thông vinh quang của các thánh mà Thiên Chúa đã ban cho chúng ta, qua việc họ sẵn sàng hiến thân cho Ngài. Với đức tính anh hùng lấy Đức Kitô làm trung tâm, các thánh có thể truyền cảm hứng và dạy dỗ tất cả chúng ta. Sự tự kỷ luật đáng kinh ngạc mà rất nhiều vị thánh đã thể hiện và những thử thách bên ngoài mà họ phải chịu đựng sẽ đặt vào góc nhìn thích hợp về những sự bất tiện và sự thiếu thốn nho nhỏ mà chúng ta phải trải qua để theo đuổi việc học hỏi.

Trong số những người cao quý nhất và thánh thiện nhất mà chúng ta nên cố gắng noi gương là Thánh Tôma Aquinô về cách noi gương Chúa Kitô. Thánh Tôma đã hết lòng thi hành tài năng tuyệt vời mà Thiên Chúa ban cho. Ngài là tu sĩ linh mục thuộc Dòng Thuyết Giáo của Thánh Đa Minh, dòng này có phương châm Veritas (chân lý, sự thật), được duy trì bằng việc nghiên cứu như một trong bốn trụ cột (các thứ khác là cầu nguyện, cộng đồng và rao giảng). Đặc sủng Đa Minh, với xu hướng trí tuệ, đã gần gũi nhất với trái tim và khối óc của tôi từ khi tôi được các Nữ tu Đa Minh dạy dỗ ở trường học.

Tuy nhiên, tôi tạ ơn Chúa vì những đặc sủng và món quà tuyệt vời của tất cả các dòng tu thánh thiện và các thánh mà các dòng đã sản sinh. Khó mà không được thôi thúc bởi cuộc sống vinh quang và những việc làm yêu thương của Thánh Biển Đức và các tu sĩ dòng Biển Đức, Thánh Phanxicô và các tu sĩ dòng Phanxicô, Thánh Inhaxiô và các tu sĩ Dòng Tên, và rất nhiều dòng khác được hình thành tại nhiều quốc gia qua nhiều thế kỷ.

Dĩ nhiên, các vị thánh vĩ đại không chỉ là thành viên của các dòng tu. Trên thực tế, có những vị thánh vĩ đại từ mọi thời đại kể từ khi Đức Kitô thiết lập Giáo Hội, từ hầu hết mọi quốc gia, cả nam và nữ, và từ hầu hết mọi nghề nghiệp và địa vị trong cuộc sống. Hơn nữa, có những vị thánh đã chịu đựng và chiến thắng hầu như mọi khó khăn, đau khổ, bệnh tật, hoặc rối loạn mà bạn và tôi có thể phải đối mặt.

Có những lý do rất đúng để chúng ta có thể tìm một vị thánh bảo trợ cho hầu hết mọi thứ. Theo Thánh Tôma, điều quan trọng nhất là chúng ta phải theo dõi họ, tìm ra những bài học và nguồn cảm hứng mà họ giữ cho chúng ta. Chúng ta có thể học hỏi rất nhiều điều từ các vị thánh mà chúng ta có thể xác định gần gũi và đôi khi là những người có vẻ rất khác với chúng ta.

Nếu tôi có thể đưa ra một ví dụ cá nhân, tôi thường say mê nghiên cứu các bài viết của Thánh Albertô Cả và Thánh Tôma Aquinô, hai trong các bộ óc uyên thâm nhất trong lịch sử. Vài năm trước, khi tôi được yêu cầu thuyết trình về Thánh Martin de Porres (1579–1639) cho một nhóm tu sĩ Đa Minh. Tôi biết vị thánh này sống ở Peru, và tôi biết rằng trong khi Thánh Albertô và Thánh Tôma thường được mô tả cầm một quả địa cầu hoặc một nhà thờ, hoặc một cuốn sách đồ sộ trên tay, thì Thánh Martin thường được mô tả cầm một cây chổi. Tôi không chắc mình sẽ mong đợi điều gì khi tìm hiểu sâu về cuộc đời của vị thánh này, nhưng những gì tôi khám phá ra vượt quá những ước mơ mạnh mẽ nhất của tôi. Vị thánh vĩ đại có chủng tộc hỗn hợp này là nhà vô địch trong việc thu hút người giàu, người nghèo người trung lưu, nô lệ Phi châu, các nhà cai trị Tây Ban Nha và các dân tộc bản địa của Peru. Lòng yêu động vật của ngài đem lại niềm vui cho bất kỳ vị thánh nào thuộc dòng Phanxicô hoặc người Ai-len. Trong khi vui vẻ quét nhà, ngài cũng rất thành thạo với con dao mổ của bác sĩ phẫu thuật mà các tổng giám mục đã mời ngài tới khi ốm đau.

Có lẽ điều ngạc nhiên lớn nhất của tôi về Thánh Martin vì ngài khiêm tốn, yêu thương, cũng yêu mến Thánh Tôma, và rất thông thạo các bài trong bộ Tổng Luận Thần Học, đôi khi cung cấp các trích dẫn hoặc giải thích cho các sinh viên chủng viện khi ngài thảo luận về sự bối rối của họ trong lúc ngài vẫn dọn dẹp hoặc quét các tầng lầu.

Cũng như Thánh Martin về một số phương diện, một vị thánh khác mà tôi yêu mến là Thánh Têrêsa Lisieux (1873–1897), Bông Hoa Nhỏ khiêm nhường và yêu thương. Đáng chú ý là nữ tu này qua đời khi còn quá trẻ mà được tôn vinh giống như Thánh Albertô và Thánh Tôma, trong số vài chục tiến sĩ hoặc những người thầy vĩ đại của Giáo Hội. Thánh Catarina Siena (1347–1380) cũng vậy, mặc dù bà không được giáo dục chính thức và thậm chí mãi tới lúc 12 tuổi mới học đọc, học viết.

Quả thật, các thánh là sự giúp đỡ lớn cho Thánh Tôma, theo những cách nổi bật nhất. Người bạn Reginald, và là thư ký của Thánh Tôma, đã báo cáo rằng có lần Tôma cảm thấy bối rối suốt nhiều ngày về việc giải thích một đoạn văn trong sách Isaia khi viết bình luận về sách đó. Một đêm nọ, khi thức ở trong phòng để cầu nguyện, Reginald nghe thấy Tôma nói lớn như đang nói với mình, với những người khác trong phòng, mặc dù Tôma không phát ra tiếng nói.

Ngay sau khi tiếng nói ngừng lại, Tôma gọi: “Reginald, hãy đứng dậy và mang cho tôi ánh sáng với lời bình luận về Isaia; tôi muốn anh viết cho tôi.” Reginald đứng dậy và bắt đầu viết theo lời Tôma đọc, lời lẽ rõ ràng đến mức như thể đang nhìn vào sách mà đọc vậy.

Khi Reginald liên tục hỏi Tôma về những giọng nói đã nghe thấy, Tôma trả lời: “Thánh Phêrô và Thánh Phaolô được cử đến gặp tôi và nói với tôi tất cả những gì tôi muốn biết.”

Dĩ nhiên, lý do chính mà chúng ta nên noi gương các thánh là tất cả họ đều trở nên thánh thiện nhờ noi gương Đức Kitô. Trước hết, chính là Đức Kitô , Đấng mà họ giúp chúng ta noi gương, bằng cách cho thấy một cuộc sống tập trung vào Đức Kitô  có thể thực hiện được như thế nào ở mọi nơi trên thế giới vào bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử.

Thánh Phêrô đã trả lời khi Đức Kitô hỏi ông có bỏ Ngài không, ông nói: “Thưa Thầy, bỏ Thầy thì chúng con biết đến với ai? Thầy mới có những lời đem lại sự sống đời đời.” (Ga 6:68) Thánh Phaolô đã tuyên bố: “Tôi cùng chịu đóng đinh với Đức Kitô vào thập giá. Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi.” (Gl 2:19-20) Bạn sẽ nhớ lại rằng chính Đức Kitô là Đấng mà Thánh Tôma gọi là người vĩ đại nhất trong tất cả những người thầy, người dạy dỗ qua lời nói và việc làm. Tất cả chúng ta đều được mời gọi noi gương Ngài trước hết.

Trong tuyệt phẩm Summa Theologica – Tổng Luận Thần Học, Thánh Tôma cẩn trọng cân nhắc các lời tuyên bố của nhiều vị thánh vĩ đại ở Tây phương và Đông phương, từ Thánh Augustinô đến Thánh Giêrônimô, Thánh GH Grêgôriô Cả đến Thánh Gioan Chrysostom, Thánh Athanasiô, Thánh Grêgôriô Nazianzen, và nhiều vị thánh khác. Hơn nữa, ngài tìm kiếm sự thật và những viên ngọc của sự khôn ngoan trong các bài viết của những người mà ngài biết không có đầy đủ chân lý của Giáo Hội Công giáo. Những người này bao gồm các nhà tư tưởng như người ngoại giáo Aristotle của Hy Lạp, người ngoại giáo Cicero và Seneca của La Mã, và nhiều người khác nữa; Maimonides của Do Thái; Averroes và Avicenna của Hồi giáo Ả Rập. Thánh Tôma trân trọng những sự thật ở bất cứ nơi nào chúng có thể được tìm thấy, và thực sự đây là một dấu ấn của Giáo Hội Công giáo. Sự mặc khải sợ hãi không có sự thật của lý trí, vì chỉ có một sự thật.

Gần với thời đại của chúng ta, Thánh Gioan Phaolô II đã nêu ra ý chính trong châm ngôn của Thành Tôma một cách trang nhã nhất:

“Nghiên cứu kỹ lưỡng hơn cho thấy rằng ngay cả trong tư duy triết học của những người đã giúp thúc đẩy niềm tin và lý trí xa nhau hơn, đôi khi người ta vẫn tìm thấy những hiểu biết quý giá và tinh tế, nếu được theo đuổi và phát triển với tâm trí và con tim được điều chỉnh đúng cách, có thể dẫn đến việc khám phá ra con đường sự thật.

Một số thần học gia thời Thánh Tôma đã phê phán việc sử dụng triết học của ngài nói chung, và của Aristotle nói riêng, để phục vụ thần học. Họ cho rằng ngài đang pha loãng rượu của tri thức thần thánh với nước của tri thức nhân loại.

Tuy nhiên, Thánh Tôma biết rằng chỉ có một sự thật và sự thật của đức tin không bao giờ có thể mâu thuẫn với lý trí, nhưng lý trí có thể giúp lôi kéo một số người đến với đức tin và giúp làm sáng tỏ các nguyên tắc thần học cho các tín hữu. Ngài không tin rằng triết lý cao quý của những người cao quý đã làm loãng đức tin, nhưng đúng hơn, những ai sử dụng các học thuyết triết học trong Kinh Thánh để phục vụ đức tin thì không được pha nước với rượu, nhưng thay nước bằng rượu.”

Cầu mong chúng ta, giống như Thánh Tôma, khát nước trong veo và lấp lánh của lý trí, làm cho rượu của tri thức thần thánh và rượu trên các loại rượu trở thành chính Chúa Kitô trong Bí tích Thánh Thể!

Đây là hai điều để các vị thánh có thể đi vào linh hồn bạn:

1. PHẢN ÁNH

Bạn có một dòng tu yêu thích mà đặc sủng của họ kêu gọi bạn? Nếu có, bạn đã xem xét việc tham gia với tư cách là hội viên? Bạn có một số vị thánh yêu thích? Nếu có, gần đây bạn đã làm gì để noi gương họ, đặc biệt là đối với việc họ theo đuổi chân lý? Nếu không, bạn có thể cân nhắc tìm kiếm một số vị thánh mới để học hỏi và cầu xin sự chuyển cầu của họ? Thế giới của chúng ta đang rất cần các vị anh hùng thánh thiện.

2. ĐỌC SÁCH

Gần đây, bạn có dành thời gian để đọc tiểu sử của một vị thánh không quen thuộc với bạn hoặc một cuốn sách mới về một vị thánh bạn yêu thích? Có rất nhiều tiểu sử để lựa chọn. Nếu bạn có xu hướng về tiểu thuyết, tôi nhận thấy các tác phẩm của Louis de Wohl cũng khai sáng và truyền cảm hứng cũng như mang tính giải trí. (Sách yêu thích của tôi? Chắc bạn có thể đoán, đó là cuốn The Quiet Light (Ánh Sáng Tĩnh Lặng, nói về Thánh Tôma Aquinô.) Gần đây, bạn có đọc các tác phẩm của chính các vị thánh – chẳng hạn Thánh Tôma, hoặc tất cả thế giới của những người khác? Gần đây bạn có đọc Phúc Âm hoặc sách hay về Chúa Giêsu Kitô?

Nếu bạn muốn noi gương Chúa Kitô, một trong các tác phẩm kinh điển về tâm linh nhất thế giới là cuốn Imitation of Christ (Gương Chúa Giêsu) của tác giả Thomas à Kempis. Sách đã được tái bản rất nhiều lần qua nhiều thế kỷ, mới đây có phiên bản được bổ sung và sống động hơn với các tập được nghiên cứu kỹ lưỡng và viết kỹ về cuộc đời của Thomas à Kempis, với các tình tiết xung quanh việc tạo ra cuốn sách sùng kính đơn giản nhưng sâu sắc này. Tác phẩm mới này của Timothy E. Moore.

VỊ TIẾN SĨ KHIÊM NHƯỜNG

Trầm Thiên Thu

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.