- WĐBĐM - Câu chuyện về người trộm lành – Thánh Đi-ma – vẫn luôn là một trong những mạc khải cảm động nhất về Lòng Thương Xót của Thiên Chúa. Từ thập giá trên đồi Sọ, Ngài trở thành người đầu tiên được đón vào Thiên Đàng, chỉ bởi một lời cầu xin đơn sơ nhưng xuất phát từ chiều sâu của tâm hồn sám hối.

Trong chương trình The Catholic Talk Show, chủ đề “vị thánh Công giáo đầu tiên” luôn khiến nhiều người bất ngờ. Một số đoán Đức Mẹ, thánh Phêrô hay các Tông đồ; nhưng ít ai nhớ rằng chính người trộm lành – truyền thống gọi là Thánh Đi-ma – mới là người đầu tiên được chính Chúa Giêsu tuyên bố cho vào Thiên Đàng.

Hình ảnh Ngài – bị đóng đinh ngay bên cạnh Chúa Kitô – vẫn là một mạc khải mạnh mẽ về bản chất của Thiên Chúa: Đấng giàu lòng xót thương và luôn đón nhận tội nhân biết khiêm tốn trở về.

1. Lời hứa đầu tiên mở cửa Thiên Đàng

Khởi đi từ trình thuật Thương Khó, Tin Mừng theo Thánh Luca (23,39–43) thuật lại:

“Một trong hai tên gian phi bị treo trên thập giá cũng nhục mạ Đức Giêsu rằng: ‘Ông không phải là Đấng Kitô sao? Hãy tự cứu mình đi, và cứu cả chúng tôi nữa!’
Nhưng tên kia mắng nó: ‘Cả Thiên Chúa, mày cũng không biết sợ sao? Chúng ta chịu thế này là đích đáng, vì những việc chúng ta đã làm; còn ông ấy, ông ấy chẳng làm điều gì sai trái!’
Rồi anh ta thưa với Đức Giêsu: ‘Lạy Ngài Giêsu, khi Ngài vào Nước của Ngài, xin nhớ đến tôi!’
Người đáp: ‘Ta bảo thật ngươi: hôm nay, ngươi sẽ được ở với Ta trên Thiên Đàng.’”

Mỗi lần đọc lại đoạn này, tâm hồn người tín hữu lại cảm nhận một sự rung động sâu xa trước lời hứa cứu độ đầu tiên được ban ngay trên thập giá.

2. Truyền thống về Thánh Đi-ma trước ngày Thứ Sáu Thánh

Những gì Kinh Thánh ghi về người trộm lành chỉ gói gọn trong vài câu. Tuy nhiên, truyền thống Kitô giáo cổ xưa – đặc biệt trong Thần Đạo Kim Khẩu (Golden Legend) và một số Tin Mừng thời thơ ấu Syriac/Ả Rập – đã lưu truyền câu chuyện cảm động về Đi-ma và Gét-ta, hai tên cướp từng chặn đường Thánh Gia khi các Ngài chạy trốn sang Ai Cập.

Theo truyền thống, Gét-ta định giết người và cướp của. Nhưng Đi-ma, không rõ vì động lực nào, đã động lòng trước Thánh Gia và xin tha cho các Ngài, thậm chí còn giúp đỡ lương thực cho hành trình. Đức Maria được kể lại đã nói với Đi-ma: “Một ngày kia, con sẽ nhận được phúc lành lớn vì điều con đã làm hôm nay.”

Từ hạt giống ấy, Đi-ma mang trong lòng một nỗi mong chờ âm thầm… cho đến khi gặp lại Đấng Cứu Thế trên đồi Sọ.

3. “Hoàng hôn” và “bình minh” của một linh hồn

Tên “Dismas” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “hoàng hôn”. Biểu tượng thật nhiệm mầu:

• Chúa Giêsu chịu đóng đinh vào lúc giữa trưa.

• Bóng tối bao phủ mặt đất vào giờ Ngài trút hơi thở.

• Mặt trời “lặn”, nhưng chính trong hoàng hôn cứu độ ấy, một linh hồn lại đón nhận bình minh Phục Sinh.

Lời hứa “ngay hôm nay” được ban vào chính thời khắc mặt trời tắt trên thế gian. Tượng ảnh Chúa Giêsu chịu nạn thường nghiêng đầu sang bên phải – phía của người trộm lành – như một dấu chỉ âm thầm về lòng thương xót hướng trọn đến kẻ sám hối.

4. Đức tin nảy sinh từ sự nghèo khó của linh hồn

Các thánh không phải là những con người “siêu phàm” ngay từ đầu. Chính thánh Phaolô dạy: “Chính khi tôi yếu, chính lúc ấy tôi lại mạnh” (2 Cr 12,10).

Người trộm dữ chỉ xin Chúa “đưa xuống khỏi thập giá”, còn Đi-ma thì thưa: “xin đưa con lên với Ngài trong Nước Ngài.”

Một người muốn thoát khổ; người kia muốn kết hiệp với Chúa, dù phải trải qua khổ đau.

Đó chính là cốt lõi của sự thánh thiện.

5. “Phép rửa ước ao” trên Thập giá

Đi-ma chưa từng lãnh nhận bí tích Thánh Tẩy theo nghi thức. Nhưng truyền thống gọi trường hợp này là “phép rửa ước ao” – khi lòng khao khát được kết hiệp với Chúa trở thành hành động cứu độ.

Truyền thống còn kể rằng máu và nước chảy ra từ cạnh sườn Đức Kitô đã nhỏ xuống trên Đi-ma – như dấu chỉ Người được thanh tẩy bằng chính nguồn ơn cứu độ.

6. Đi-ma đã phạm tội gì?

Hạn từ Hy Lạp lēstēs, Kinh Thánh dùng để chỉ Ba-ra-ba và hai tên bị đóng đinh. Từ này không chỉ mang nghĩa “kẻ trộm”, mà còn ám chỉ kẻ nổi loạn, tội phạm nguy hiểm – những người có thể bị kết án đóng đinh bởi đế quốc Rôma.

Do đó, Đi-ma có thể từng là kẻ cướp đường hay thuộc nhóm chống đối chính quyền, phù hợp với truyền thống kể lại cuộc gặp gỡ Thánh Gia trong sa mạc.

7. Người thánh đầu tiên trên Thiên Đàng

Sự khác biệt nhỏ bé nhưng quyết định số phận đời đời nằm ở lời cầu xin:

• Không phải: “Hãy cứu tôi khỏi đau khổ.”

• Nhưng là: “Xin nhớ đến tôi trong Nước của Ngài.”

Chính vì khao khát ấy, ngài được trở thành vị thánh đầu tiên bước vào Thiên Đàng.

Nhiều chứng từ mục vụ cũng phản ánh điều này. Một linh mục từng kể rằng khi ban bí tích cuối cùng cho một cụ ông 88 tuổi – xa nhà thờ suốt 60 năm – cả căn phòng như bừng sáng, và ngài cảm nhận linh hồn ấy được kéo về với Chúa ngay phút chốc. Đó là “khoảnh khắc của Đi-ma” nơi tâm hồn một người hấp hối.

8. Quan thầy của người tù và kẻ hấp hối

Thánh Đi-ma là bổn mạng của:

• những người lâm tử,

• các tù nhân,

• và những ai đang tìm đường trở lại với Chúa sau một đời lầm lỡ.

Tại Hoa Kỳ có một nhà thờ nằm ngay trong nhà tù – Nhà thờ Thánh Đi-ma tại Dannemora, New York.

Ngày lễ kính Ngài là 25 tháng Ba, trùng với lễ Truyền Tin, theo truyền thống cổ cho rằng nhiều nhân vật lớn qua đời đúng ngày họ được thụ thai.

Dù không còn thánh tích xương của Ngài – vì tử tội thời Rôma thường bị ném vào hố rác Gehenna – truyền thống cho rằng thánh nữ Helena đã tìm được một mảnh gỗ từ thập giá của Ngài, phân định nhờ một người bệnh được chữa lành khi chạm vào mảnh gỗ ấy.

Còn câu hỏi thú vị: Sau khi Chúa Giêsu nói “hôm nay ngươi sẽ ở với Ta”, nhưng rồi Người chết, được an táng, Phục Sinh và hiện ra trong 40 ngày… vậy Đi-ma đã làm gì trong thời gian ấy?

Truyền thống duyên dáng trả lời: chắc chắn Đi-ma đã theo Chúa trong hành trình Người “xuống ngục tổ tông” để đưa các tổ phụ về với ánh sáng Phục Sinh – và ngài trở thành nhân chứng đầu tiên của chiến thắng ấy.

TẠM KẾT

Thánh Đi-ma cho chúng ta một bài học không bao giờ cũ: ơn cứu độ không phải dành cho những người hoàn hảo, mà dành cho tất cả những ai biết khiêm tốn mở lòng trước lòng thương xót vô biên.

Trên thập giá, ngay giữa “hoàng hôn” của cuộc đời, người trộm lành đã đón nhận “bình minh” không bao giờ tắt. Mỗi người chúng ta, trong mọi khổ đau, cũng có thể thưa với Chúa: “Lạy Chúa, khi Ngài vào Nước của Ngài, xin nhớ đến con.”

Và câu trả lời không đổi của Người luôn vang lên qua mọi thế hệ: “Hôm nay, con sẽ được ở với Ta.”

Nguồn: The Catholic Talk Show - con sóng nhỏ chuyển ngữ

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.