Việc Huynh đoàn Thánh Piô X (FSSPX) công bố tiến hành các cuộc tấn phong giám mục mà không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng đã làm bùng lên những căng thẳng mới với Tòa Thánh. Trong cuộc trao đổi với I.MEDIA, chuyên gia giáo luật Pierre Chaffard-Luçon phân tích ý nghĩa của biến cố này cũng như những hệ quả đối với các linh mục và tín hữu liên hệ.

Click xem: https://fsspx.news/en/news/episcopal-consecrations-econe-july-1-2026-watch-ceremony-live-59868

https://www.youtube.com/watch?v=SEKnk6mMbpI

https://www.facebook.com/sspx.philippines.ourladyofvictorieschurch

Vì sao các cuộc tấn phong giám mục mới do Huynh đoàn Thánh Piô X cử hành vào ngày 1 tháng 7 năm 2026 lại gây tranh luận? Quy chế giáo luật của những người liên quan sẽ ra sao? Và hiện nay tình trạng của các linh mục cũng như các tín hữu gắn bó với phong trào truyền thống này như thế nào?

Kể từ cuộc đoạn tuyệt năm 1988, FSSPX vẫn chưa có quy chế giáo luật chính thức trong Hội Thánh. Nhân dịp này, I.MEDIA phân tích các vấn đề liên quan dựa trên các quy định của Giáo luật và phần giải thích của chuyên gia giáo luật Pierre Chaffard-Luçon.

I.MEDIA: Vì sao những cuộc tấn phong này gây tranh cãi?

Pierre Chaffard-Luçon: Trong Hội Thánh Công giáo, mọi cuộc tấn phong giám mục đều phải có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng.

Việc tuyển chọn một giám mục mới phải tuân theo một quy trình rất chặt chẽ. Sứ thần Tòa Thánh – đại diện ngoại giao của Đức Giáo hoàng – cùng với Bộ Giám mục sẽ tiến hành việc thẩm định và trình lên Đức Thánh Cha danh sách ba ứng viên (terna). Sau đó, Đức Giáo hoàng sẽ quyết định người được bổ nhiệm và ngài cũng có thể chọn một vị không nằm trong danh sách ba ứng viên ấy.

Việc tiến hành tấn phong giám mục khi không có ủy nhiệm hợp lệ của Đức Giáo hoàng cấu thành một hành vi vi phạm Giáo luật hiện hành (điều 1013).

Đó là những giám mục thật hay giám mục giả? Quy chế của các cuộc tấn phong này sẽ như thế nào?

Cần phân biệt giữa tính thành sự (validité) và tính hợp pháp (licéité) của việc tấn phong.

Theo các quy định của Giáo luật, nghi thức ngày 1 tháng 7 vẫn sẽ thành sự, vì được cử hành bởi một giám mục có quyền truyền chức giám mục.

Tuy nhiên, việc tấn phong sẽ bất hợp pháp (illicite), vì được thực hiện mà không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng.

Theo giáo huấn của Hội Thánh, những người được truyền chức sẽ thực sự là các giám mục, nhưng việc thi hành tác vụ của họ sẽ ở trong tình trạng bất hợp pháp đối với kỷ luật của Hội Thánh.

"Ly giáo" là gì?

Khi cố ý thực hiện một hành vi bất tuân đối với quyền bính của Đức Giáo hoàng, những người liên quan sẽ rơi vào một tình trạng mang tính ly giáo.

Theo điều 751 của Bộ Giáo luật, ly giáo là sự từ chối quy phục Đức Giáo hoàng Rôma hoặc từ chối hiệp thông với các thành phần của Hội Thánh đang hiệp thông với ngài.

Đây là một vấn đề thuộc lãnh vực kỷ luật của Hội Thánh, cần phân biệt với:

• lạc giáo, tức là ngoan cố chối bỏ hoặc phủ nhận một chân lý đức tin phải tin;

• bội giáo, tức là hoàn toàn từ bỏ đức tin Kitô giáo.

Cả ba tội này đều có thể dẫn đến hình phạt tuyệt thông.

Vạ tuyệt thông chính xác là gì?

Vạ tuyệt thông – tức sự đứt đoạn hiệp thông với Hội Thánh – là hình phạt phát sinh từ hành vi ly giáo.

Huynh đoàn FSSPX thực hiện kế hoạch tấn phong bốn giám mục, thì hình phạt sẽ là vạ tuyệt thông tiền kết (latae sententiae), nghĩa là tự động phát sinh do chính hành vi phạm luật, xét theo mức độ nghiêm trọng và tính công khai của hành vi.

Tòa Thánh chỉ cần tuyên bố công khai một tình trạng vốn đã phát sinh, như đã xảy ra vào năm 1988 trong Tông thư Ecclesia Dei.

Hành vi này còn mang chiều kích định chế, vì chính FSSPX với tư cách một tổ chức đã thực hiện việc tấn phong.

Vạ tuyệt thông được gọi là một hình phạt mang tính chữa trị (medicinal penalty), với mục đích giúp người phạm lỗi ý thức sai lầm của mình và trở về hiệp thông với Hội Thánh; điều này khác với các hình phạt mang tính đền bù.

Trong những trường hợp khác, Giáo luật cũng dự liệu hình thức vạ tuyệt thông hậu kết (ferendae sententiae), nghĩa là chỉ được tuyên sau khi kết thúc một tiến trình xét xử theo giáo luật.

Bị tuyệt thông có đồng nghĩa với việc bị kết án hỏa ngục không?

Không.

Theo thần học Công giáo, việc mất hiệp thông với Hội Thánh chỉ gây nên những hệ quả đối với đời sống Hội Thánh ở trần gian.

Người bị tuyệt thông không được lãnh nhận hoặc cử hành một số bí tích theo quy định của Giáo luật.

Còn phần rỗi đời đời của họ hoàn toàn thuộc quyền phán xét của Thiên Chúa; Hội Thánh không tuyên bố về số phận vĩnh cửu của bất cứ ai.

Ngày 1 tháng 7, những ai sẽ chịu vạ tuyệt thông?

Các giám mục thực hiện việc tấn phong và những người được tấn phong sẽ tự động mắc vạ tuyệt thông do chính việc phạm tội.

Tuy nhiên, hành vi này cũng mang chiều kích định chế.

Chính Bề trên Tổng quyền của FSSPX, cha Davide Pagliarani, đã công bố kế hoạch này và tuyên bố tiếp tục tiến hành dù không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng.

Theo quan điểm của chuyên gia được phỏng vấn, tất cả những người thuộc tổ chức – giáo sĩ, tu sĩ – cũng như các giáo dân công khai tán thành hành động này đều có thể bị coi là ở trong tình trạng ly giáo trước mặt Hội Thánh và có nguy cơ phải chịu vạ tuyệt thông.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sau các cuộc tấn phong bất hợp pháp năm 1988 do Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre chủ sự, Tòa Thánh chỉ tuyên bố vạ tuyệt thông đối với các giám mục truyền chức và các giám mục được truyền chức, chứ không tuyên bố đối với toàn thể các thành viên của FSSPX.

Muốn trở lại hiệp thông trọn vẹn với Hội Thánh thì phải làm gì?

Việc tháo gỡ vạ tuyệt thông luôn mang tính cá nhân.

Đó là quyết định của Tòa Thánh sau một tiến trình hoán cải và thống hối.

Đôi khi, Đức Giáo hoàng cũng có thể chủ động thực hiện điều này nhằm khích lệ đối thoại.

Năm 2009, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã ban sắc lệnh tháo gỡ vạ tuyệt thông năm 1988, coi đó là "một cử chỉ âm thầm của lòng thương xót", với hy vọng mời gọi bốn vị giám mục trở về hiệp thông trọn vẹn với Hội Thánh.

Việc tái gia nhập hiệp thông trọn vẹn còn bao gồm một nghi thức phụng vụ, trong đó đương sự tuyên xưng Kinh Tin Kính trước sự hiện diện của cộng đoàn Hội Thánh.

Hiện nay quy chế của các linh mục thuộc FSSPX là gì?

Các ngài là những linh mục được truyền chức thành sự, nhưng đang ở trong tình trạng bị huyền chức (suspensio a divinis).

Do được truyền chức bởi các giám mục bất hợp pháp và trong bối cảnh xung đột với Tòa Thánh, các ngài bị cấm thi hành các hành vi của chức thánh, mặc dù vẫn có thể lãnh nhận các bí tích, khác với người bị tuyệt thông.

Việc truyền chức linh mục trong FSSPX tuy bất hợp pháp nhưng vẫn thành sự.

Các bí tích do các ngài cử hành cũng ở trong tình trạng tương tự: thành sự nhưng bất hợp pháp.

Theo giáo huấn của Hội Thánh, ân sủng Thiên Chúa vẫn thực sự được thông ban qua các bí tích ấy.

Các bí tích do các linh mục này cử hành có thành sự không?

Việc truyền chức linh mục trong FSSPX tuy bất hợp pháp nhưng vẫn thành sự.

Các bí tích do các linh mục ấy cử hành cũng thành sự nhưng bất hợp pháp.

Theo giáo huấn của Hội Thánh, ân sủng Thiên Chúa vẫn hiện diện và được thông ban qua các bí tích này.

Năm 2015, trong Năm Thánh Lòng Thương Xót, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã cho phép các linh mục FSSPX được cử hành bí tích Hòa Giải cách hợp pháp. Sau đó, ngài quyết định kéo dài vô thời hạn năng quyền này.

Ngoài ra, vào tháng 3 năm 2017, Đức Giáo hoàng cũng cho phép các linh mục FSSPX, trong từng trường hợp cụ thể và với sự chấp thuận của Giám mục giáo phận, được chứng hôn cách hợp pháp.

Theo vị chuyên gia được phỏng vấn, chưa thể biết các quy định này có còn được duy trì nếu các cuộc tấn phong giám mục được công bố thực sự diễn ra hay không.

Đối với các giám mục bị tuyệt thông hoặc các linh mục bị huyền chức, có trường hợp ngoại lệ nào mà các bí tích do họ cử hành vừa thành sự vừa hợp pháp không?

Giáo luật dự liệu trường hợp một tín hữu đang trong cơn nguy tử (in articulo mortis) và cần khẩn cấp lãnh nhận các bí tích.

Trong trường hợp ấy, bất cứ linh mục hay giám mục nào, dù đang bị cấm thi hành tác vụ hoặc đang mắc vạ tuyệt thông, đều có năng quyền ban bí tích Hòa Giải cách thành sự và hợp pháp, vì phần rỗi của linh hồn người hấp hối được Hội Thánh đặt lên hàng ưu tiên.

Đây không phải là một đặc ân dành cho vị giáo sĩ bị chế tài, nhưng là sự diễn tả nguyên tắc tối cao của Giáo luật: phần rỗi các linh hồn là luật tối thượng (salus animarum suprema lex).

Nguồn: I.Media – Aleteia.org

con sóng nhỏ chuyển ngữ

Với mục đích để Lời Chúa được loan truyền và thông tin Giáo hội được lan tỏa, Legio Mariæ sẵn lòng để các tổ chức và cá nhân sử dụng lại tin bài đã đăng trên báo giấy và báo mạng legiomariævn.com của mình.

Tuy nhiên, vì đức công bằng và sự bác ái, xin quý vị vui lòng ghi đầy đủ nguồn như sau: “Theo Đạo Binh Đức Mẹ, website: legiomariævn.com”.

Ngoài ra, nếu chia sẻ bài lên mạng xã hội (Facebook, Twitter…), đề nghị dùng đường dẫn gốc trên website của Đạo Binh Đức Mẹ.