Ít lâu sau Lễ Giáng Sinh, Hội Thánh cử hành Lễ Hiển Linh, tưởng niệm việc các đạo sĩ đến bái lạy Hài Nhi Giêsu—đó là lần tỏ hiện đầu tiên (épiphanie) của thần tính Người. Thuật ngữ Hy Lạp này không chỉ diễn tả một biến cố phụng vụ, mà còn trở thành nguồn gốc của nhiều tên gọi riêng, để rồi những ai mang các tên ấy cũng có ngày đáng được chúc mừng bổn mạng.

Trong bài giảng Lễ Hiển Linh ngày 6 tháng 1 năm 2011, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI nói về các đạo sĩ trong Tin Mừng theo thánh Mátthêu (x. Mt 2,1–12) như là “những con người đang tìm kiếm ánh sáng chân thật có thể hướng dẫn cuộc đời chúng ta”. Đó chính là ý nghĩa của đại lễ kính Chúa này, được cử hành ít ngày sau Lễ Giáng Sinh: mầu nhiệm được mạc khải cho muôn dân, được tượng trưng nơi các đạo sĩ phương Đông—những người không thuộc truyền thống Do Thái—rằng “ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối đã không diệt được ánh sáng” (Ga 1,5), như Tin Mừng ngày Giáng Sinh loan báo. Trẻ thơ ấy—nghèo hèn và yếu đuối—lại tỏ mình là Thiên Chúa, là Vua, là Ngôn Sứ và là Đấng chiến thắng thế gian.

Đây là một cao điểm phụng vụ, đặc biệt tại các Giáo Hội Đông phương, mang tên Hy Lạp “Hiển Linh” (Epiphania), hàm chứa các ý niệm hiện ra, tỏ lộ, rực sáng và lan tỏa ánh sáng.

Những tên gọi gắn với các đạo sĩ

Dù điều này không thể hiện trực tiếp trong phụng vụ—vì vinh dự trước hết thuộc về chính Chúa—Lễ Hiển Linh cũng là dịp để chúc mừng những người mang các tên truyền thống gán cho ba đạo sĩ: Balthazar, Melchior và Gaspard. Những tên này được hình thành từ các từ nguyên Babylon, Ba Tư và Sanskrit. Trong ngôn ngữ ấy, Gaspard có nghĩa là “người đến để chiêm ngắm”, còn Melchior là “vua của ánh sáng”.

Ba đạo sĩ chưa bao giờ được tuyên phong hiển thánh, nhưng hành trình tìm kiếm Thiên Chúa bằng lý trí, cùng với sự ưng thuận của đức tin và lễ vật dâng hiến cho Con Thiên Chúa, vẫn là những bài học thiêng liêng sâu sắc. Kể từ khi các tên gọi này được gán cho họ vào thế kỷ VI, nhiều vị thánh được tuyên phong sau đó cũng đã mang những tên ấy.

Những ai mang tên gắn trực tiếp với “Hiển Linh”

Cách riêng, Lễ Hiển Linh còn là ngày bổn mạng của những ai mang các tên trực tiếp phát xuất từ thuật ngữ Hy Lạp này: Épiphane, Tiphaine, cùng mọi biến thể và hình thức chính tả khác nhau, kể cả trong các ngôn ngữ khác. Trừ khi họ chọn mừng lễ vào ngày 21 tháng 1 hoặc 12 tháng 5, kính thánh Épiphane, giám mục Pavia, hoặc thánh Épiphane, giám mục Salamis (đều thuộc thế kỷ V).

Vậy hôm nay, nên chúc gì cho những người thân mang một cái tên đầy ý nghĩa như thế, khi mà trong Đức Kitô, Thiên Chúa đã mạc khải “chính mầu nhiệm cứu độ chúng con để soi sáng muôn dân” (x. Lời Tiền Tụng Lễ Hiển Linh)? Có lẽ, ta có thể phó thác họ cho Đức Kitô, để—một chương trình thật đẹp!—họ được “canh tân nhờ vinh quang bất tử của Người” và “chiêm ngưỡng Thánh Nhan vinh hiển” (x. Lời nguyện nhập lễ Lễ Hiển Linh).

Valdemar de Vaux - Aleteia.org