1. Mater Populi Fidelis – Văn kiện mới về các tước hiệu của Đức Maria

Anh chị em rất thân mến, ngày 4 tháng 11 vừa qua, Bộ Giáo lý Đức Tin đã công bố ghi chú tín lý về các tước hiệu của Đức Trinh Nữ Maria. Văn kiện này mang tên Mater Populi Fidelis, tức là “Mẹ của dân thánh Chúa”, được chính Đức Thánh Cha Lêô XIV phê chuẩn vào ngày 7 tháng 10 năm 2025. Văn kiện này tái khẳng định nền tảng Kinh Thánh và truyền thống của lòng sùng kính Đức Mẹ, đồng thời định hướng mục vụ đối với những tước hiệu dễ gây hiểu lầm cho chúng ta. Văn kiện đánh giá cao các tước hiệu như “Mẹ các tín hữu”, “Mẹ thiêng liêng”, “Mẹ của dân thánh Chúa”, và nhấn mạnh vai trò của Đức Maria như Đấng đồng hành và nâng đỡ dân của Thiên Chúa.

Tuy nhiên, Bộ Giáo lý Đức Tin cũng nhấn mạnh rằng tước hiệu “Đồng công Cứu chuộc” là không thích hợp, vì có nguy cơ làm lu mờ vai trò của Đức Giêsu Kitô là Đấng Cứu Độ duy nhất và vô song. Đối với các tước hiệu như chúng ta thường đọc ngày hôm nay, đó là “Mẹ ban ơn” hay “Mẹ trung gian mọi ơn lành”, văn kiện thừa nhận có thể chấp nhận nếu được hiểu theo nghĩa rất chính xác rằng Đức Maria chỉ chuyển ban trong tư cách hiệp thông với Đức Kitô – Đấng Trung Gian duy nhất. Văn kiện cảnh báo việc lạm dụng các nhận định về Đức Maria như thể Người thay thế Thiên Chúa. Qua đó, chúng ta thấy một lần nữa Giáo hội nhắc cho chúng ta biết: ơn cứu độ không đến từ Đức Mẹ, nhưng ơn cứu độ đến từ Đức Giêsu Kitô, Con của Mẹ. Tuy nhiên, dù Mẹ không thể trực tiếp ban ơn, Mẹ lại là Đấng trung gian, là Đấng bầu cử thần thế trước mặt Con của Mẹ cho chúng ta.

2. Mẹ Maria – Đấng không bao giờ từ bỏ ai tìm đến với Mẹ

Chính vì thế, Giáo hội dạy chúng ta lời kinh “Hãy Nhớ” mà ai trong chúng ta cũng thuộc: xưa nay chưa từng nghe có người nào chạy đến cùng Đức Mẹ xin bào chữa cứu giúp mà Đức Mẹ từ bỏ chẳng nhậm lời. Vâng, điều quan trọng là Đức Mẹ không từ bỏ và Đức Mẹ sẽ nhậm lời chúng ta. Nên chúng ta tin Chúa sẽ thực hiện những gì mà Đức Mẹ chuyển cầu, vì như Chúa Giêsu đã nói trong đoạn Tin Mừng chúng ta vừa nghe: ai nghe và giữ lời Chúa thì có phúc hơn những thứ phúc theo cái nhìn của người đời (x. Lc 11,27-28). Người đời thì nói rằng: “Phúc cho dạ đã cưu mang Thầy và vú đã cho Thầy bú.” Nhưng Đức Mẹ không phải chỉ là người có phúc theo kiểu trần gian như vậy; Mẹ có phúc vì Mẹ đã giữ lời Thiên Chúa một cách tuyệt đối. Vì thế, Mẹ có phúc trước mặt người đời và nhất là trước mặt Thiên Chúa; nên những lời chuyển cầu của Đức Mẹ thực ra cũng là ý của Thiên Chúa, vì Đức Mẹ luôn tìm và thực thi thánh ý Thiên Chúa trong cuộc đời mình.

3. Tháng 11 – Suy niệm về luyện ngục: biểu hiện của lòng thương xót

Chúng ta đang sống trong tháng 11, tháng cầu cho các tín hữu đã qua đời. Cụ thể hơn, chúng ta cầu cho các tín hữu đã qua đời và đang còn thanh luyện trong luyện ngục chờ ngày hưởng phúc Thiên đàng. Anh chị em rất thân mến, đức tin dạy cho chúng ta biết rằng ngay sau khi qua đời, mỗi người sẽ chịu phán xét riêng để biết số phận của mình: hoặc được lên Thiên đàng ngay để hưởng phúc đời đời, hoặc phải xuống hỏa ngục chịu phạt vô cùng. Tuy nhiên, có những người chưa đủ điều kiện để lên Thiên đàng nhưng cũng chưa đến nỗi phải xuống hỏa ngục; vì vậy họ phải chịu thanh luyện ở nơi gọi là luyện ngục. Thời gian ngắn hay dài, mau hay lâu tùy theo công phúc hay tội trạng của họ khi sống ở trần gian này. Chính vì thế, luyện ngục không phải là một tình trạng đáng sợ, nhưng chính là biểu hiện của lòng thương xót Thiên Chúa: nơi đó dành cho những người chưa đủ điều kiện để hưởng hạnh phúc Thiên đàng, cần thanh luyện để một ngày nào đó cũng được chiêm ngắm tôn nhan Chúa.

Tín điều này cho chúng ta thấy rằng Thiên Chúa là Đấng Thánh; muốn thuộc về Ngài thì chúng ta phải thánh thiện hoàn toàn, trong sạch và xứng đáng. Chúng ta tự hào vì có một Thiên Chúa như vậy và sẵn sàng hy sinh mọi sự để được thuộc về một Đấng Thánh như thế.

Anh chị em rất thân mến, Đức Mẹ được đưa về trời cả hồn lẫn xác là vì Mẹ không có một vết nhơ nào trong cuộc đời này. Mẹ trọn vẹn thuộc về Chúa, hoàn toàn để cho thánh ý Chúa bao phủ và sẵn sàng làm theo những gì Chúa muốn (x. Lc 11,27-28). Cho nên Mẹ được Thiên Chúa xác nhận là người có phúc vì đã nghe và thực hành lời Chúa. Bà Êlisabét cũng đã thốt lên khi gặp Đức Mẹ: “Em thật có phúc vì đã tin rằng lời Chúa phán cùng em sẽ được thực hiện.”

Ngược dòng lịch sử, tổ tông loài người đã hạnh phúc trong vườn địa đàng vì thuộc về Chúa, nhưng chỉ vì không làm theo ý Chúa nên đã đánh mất hạnh phúc ấy. Với ơn cứu độ của Đức Giêsu Kitô, nhờ bí tích Rửa Tội, chúng ta được trả lại hình ảnh nguyên tuyền của Thiên Chúa nơi mỗi người. Cho nên một trẻ em mới sinh như một thiên thần, vì là hình ảnh Thiên Chúa chưa vướng tội lỗi. Nhưng theo thời gian, chúng ta xa Chúa dần do tội lỗi – nghĩa là không làm theo ý Chúa. Nhờ ân sủng Chúa trong bí tích Giải Tội, chúng ta lại được hiệp thông với Thiên Chúa. Nhưng hậu quả của tội lỗi thì vẫn phải được thanh luyện.

4. Tội lỗi và hậu quả còn tồn tại – cần được thanh luyện

Nhiều người quan niệm: “Cứ phạm tội đi rồi đi xưng tội, Chúa sẽ tha.” Dĩ nhiên Chúa tha, nhưng ta phải nhớ rằng mỗi lần phạm tội là mỗi lần ta đóng một cây đinh vào tấm ván, và tùy tội nặng hay nhẹ mà dấu đinh sâu hay cạn. Mỗi lần xưng tội, Chúa nhổ đinh ấy ra, nhưng vết tích vẫn còn. Cho nên chúng ta phải lấp đầy vết đinh đó để xứng đáng với Chúa. Vì thế, phạm tội càng nhiều thì thời gian đền bù càng lâu: không đền ở đời này thì phải đền trong luyện ngục.

Như vậy, các linh hồn trong luyện ngục là những người khi còn sống đã có lần, hoặc nhiều lần, hoặc rất nhiều lần không làm theo ý Chúa, nên giờ đây phải xa cách Người. Họ khổ sở, chờ đợi, khao khát được ở bên Chúa, vì ở luyện ngục họ biết Thiên đàng hạnh phúc dường nào nhưng chưa đạt tới, nên họ đau khổ hơn. Ngược lại, các Thánh là những người khi còn sống đã làm theo ý Chúa để hoàn thiện hình ảnh Thiên Chúa trong đời mình. Ví dụ như hai vị Thánh gần chúng ta nhất: Thánh Carlo Acutis và Thánh Pier Giorgio Frassati. Một người trẻ của đầu thế kỷ XX và một thiếu niên của thời chúng ta; cả hai đều say mê Chúa Giêsu và sẵn sàng hiến dâng tất cả cho Người, nghĩa là sống trọn vẹn thuộc về Chúa; vì vậy các ngài mới nên thánh.

5. Lời mời gọi: sống thánh thiện – tránh tội – và đền bù xứng đáng

Ngày nay, nhiều người, nhất là người trẻ, xem thường tội lỗi và chỉ muốn sống cho mình, đặt mình làm trung tâm, bắt thế giới phải chiều theo ý mình. Nếu còn chút đức tin, họ nghĩ rằng: bỏ lễ Chúa Nhật rồi đi xưng tội là xong; gian lận trong học hành, thi cử, làm ăn rồi đi xưng tội là xong; phạm điều răn thứ sáu và cho đó là bình thường, là quyền tự do của mình, hoặc nếu có áy náy thì xưng tội là đủ.

Anh chị em rất thân mến, trong chuyến hành hương tháng 11 – tháng các linh hồn – về bên Mẹ Rạch Súc này, tôi mời gọi cộng đoàn, nhất là các bạn trẻ: hãy ý thức về sự thánh thiện và biết sợ tội. Như chúng ta vừa tìm hiểu, không phải xưng tội rồi là xong; yếu tố cần thiết của bí tích Giải Tội là dốc lòng chừa, và nhất là phải đền tội vì những lỗi lầm đã phạm. Nếu cứ phạm rồi xưng, Chúa tha nhưng thời gian thanh luyện sẽ rất lâu.

Kế đến, chúng ta phải sống thánh thiện, nghĩa là phó dâng cuộc đời cho Chúa để thuộc trọn về Ngài. Người ta bận tâm dành quá nhiều thời gian cho những giá trị khác, trong khi dành cho Chúa quá ít. Sự thánh thiện thể hiện rõ qua đời sống hy sinh, phục vụ trong gia đình, trong cộng đoàn và trong giáo xứ. Có một câu chuyện thực tế đang diễn ra tại giáo xứ Rạch Súc: có một người bệnh lâu năm, gia đình lần lượt bỏ anh ta. Một nhóm người đã thấy hoàn cảnh ấy và quyết định chăm sóc, đưa anh vào bệnh viện. Khi anh được xuất viện, họ tiếp tục chăm sóc mặc dù không có họ hàng gì, trong khi người thân đã bỏ mặc anh. Trong xã hội, vẫn còn những con người như vậy – sự thánh thiện được thể hiện một cách rõ nét.

Sự thánh thiện còn thể hiện qua việc tham gia sinh hoạt giáo xứ, các Hội đoàn, nhất là Legio Mariae – Đạo binh của Đức Mẹ. Nhiều người trong Giáo hội đã khẳng định, và chính bản thân tôi ở nhiều nơi cũng đã kinh nghiệm: Legio Mariae là cánh tay nối dài để giúp tôi biết hoàn cảnh giáo dân, thăm viếng những người bỏ bê đời sống đức tin, và giúp đỡ những người nghèo khổ. Vì thế, Legio Mariae là hoạt động tông đồ rất tốt; nếu giáo dân nhiệt tình tham gia thì chắc chắn sẽ mang lại ích lợi cho bản thân và cho các linh hồn.

6. Giá trị của Thánh lễ, các bí tích và chuỗi Mân Côi

Chúng ta cũng phải biết quý trọng các bí tích, nhất là Bí tích Thánh Thể, trong Thánh lễ mà chúng ta tham dự, để được Chúa nuôi dưỡng và ban thêm sức mạnh cho cuộc chiến thiêng liêng hôm nay. Chúa luôn cho chúng ta cơ hội: giả như chúng ta có quá khứ không tốt đẹp, nhưng nay quyết tâm trở về thì hãy phó dâng cho lòng thương xót Chúa và cảm tạ Người vì vẫn còn cho ta cơ hội đền bù tội lỗi.

Các tín hữu đã qua đời, nếu còn cơ hội thanh luyện trong luyện ngục, thì đó cũng là ơn Chúa. Phần của chúng ta – những người thân còn sống – là dâng các công đức của mình cho các linh hồn, vì trong số đó có khi chính là người thân của chúng ta, và đôi khi vì chúng ta mà họ phải thanh luyện: vì ta làm họ giận dữ, hay vì ta đã từng là nguyên nhân khiến họ phạm lỗi. Do đó, chúng ta phải dâng công đức cho các linh hồn nhiều hơn.

Đặc biệt, chúng ta hãy dùng tràng chuỗi Mân Côi để đến với Đức Mẹ. Một người mẹ trần thế khi thấy con mình đau khổ thì mẹ còn đau khổ hơn. Vì thế, khi thấy con cái mình đang trầm luân trong luyện ngục, Đức Mẹ cũng đau khổ lắm. Khi chúng ta chạy đến với Đức Mẹ, chắc chắn Mẹ sẽ nhậm lời và chuyển cầu cùng Chúa cho các linh hồn sớm được hưởng phúc Thiên đàng.

Cùng đọc kinh “Hãy Nhớ”

Anh chị em rất thân mến, giờ đây chúng ta cùng đứng lên sốt sắng đọc kinh “Hãy Nhớ” để xin Đức Mẹ cứu giúp chúng ta và cứu giúp các linh hồn:

Lạy Thánh Nữ Đồng Trinh Maria là Mẹ rất nhân từ, xin hãy nhớ: xưa nay chưa từng nghe có người nào chạy đến cùng Đức Mẹ xin bầu chữa cứu giúp mà Đức Mẹ từ bỏ chẳng nhậm lời. Nhờ vậy, con lấy lòng trông cậy thảm thiết chạy đến sấp mình xuống dưới chân Đức Mẹ – là Nữ Đồng Trinh trên hết các kẻ đồng trinh. Xin Đức Mẹ đoái đến con là kẻ tội lỗi. Lạy Mẹ là Mẹ Chúa Cứu Thế, xin chớ bỏ lời con kêu xin, nhưng một lòng thương mà nhậm lời con cùng. Amen.